Sesquiterpeno

Os sesquiterpenos son os terpenos de 15 carbonos, formados por tres unidades de isopreno (ou un monoterpeno e medio ; o prefixo sesqui significa 'un e medio'). Se conteñen modificacións como rearranxos e oxidacións que introducen átomos de oxíxeno, reciben o nome de sesquiterpenoides. Poden ser moléculas lineais ou ciclicas. Igual que os monoterpenoides, moitos sesquiterpenoides están presentes nos aceites esenciais de plantas. Ademais moitos sesquiterpenoides actúan como fitoalexinas, compostos antibióticos producidos polas plantas en resposta á aparición de microbios, e como inhibidores da alimentación dos herbívoros oportunistas.

Exemplos Os sesquiterpenos cíclicos son máis comúns que os monoterpenos cíclicos debido ao incremento da lonxitude da cadea e os dobres enlaces adicionais nos precursores dos sesquiterpenos. Ademais dos sistemas comúns de aneis de seis membros como o do zinxibereno (un constituínte do aceite de xenxibre), a ciclación dun extremo da cadea ao outro pode orixinar aneis macrocíclicos como o do humuleno.

miniatura|esquerda|100px|O zinxibereno, un sesquiterpeno abundante no xenxibre. miniatura|esquerda|100px|O δ-cadineno, é un membro dunha familia de sesquiterpenos. miniatura|100px|As humulonas son sesquiterpenoides que dan aroma á cervexa. Os cadinenos conteñen dous aneis de seis membros fusionados. O cariofileno, un compoñente de moitos aceites esenciais como o aceite de trevo, contén un anel de nove membros fusionado a un anel de ciclobutano.

O vetivazuleno e o guaiazuleno son sesquiterpenoides bicíclicos aromáticos.

Coa adición dun terceiro anel, as posibles estruturas son aínda máis variadas. Exemplos son o lonxifoleno, o copaeno e o alcohol patchoulol.

Sesquiterpenoides O esqueleto de FPP pode ser remodelado de diferentes xeitos e unido con distintos grupos funcionais, orixinando unha gran variedade de sesquiterpenoides. A xeosmina, o composto volátil que dá un sabor térreo e un olor a mofo á auga potable e o cheiro característico dos días de chuvia, é un sesquiterpenoide, producido por bacterias, especialmente cianobacterias, que están presentes nos solos e traídas de auga. A oxidación do farneseno orixina o sesquiterpenoide farnesol.

As lactonas sesquiterpénicas son un tipo común de sesquiterpenoides que conteñen un anel lactona, de aí o seu nome. Encóntranse en moitas plantas e poden causar reaccións alérxicas e toxicidade se se consomen en exceso, especialmente polo gando que pasta.

O termo merosesquiterpenoides foi acuñado en 1968 para describir moléculas desta clase que teñen unha orixe biosintética mixta, o que significa que os precursores isoprenoides como o isopentenil pirofosfato derivan tanto da vía do mevalonato coma da vía non do mevalonato.

Biosíntese Os esqueletos de sesquiterpenos proveñen dun precursor común: o farnesil pirofosfato:

350px|center

Varios sesquiterpenos de esqueleto lineal prodúcense como derivados do farnesil pirofosfato. A hormona das plantas ácido abscísico é estruturalmente un sesquiterpeno; o seu precursor de 15 carbonos, a xantosina, non se sintetiza directamente de 3 unidades de isopreno senón que se produce por unha escisión oxidativa asimétrica dun carotenoide de 40 unidades.

center|800px

Os sesquiterpenos monocíclicos xéranse por reaccións de ciclación do farnesil pirofosfato ou algúns dos seus derivados (pero o esqueleto de drimano fórmase por unha diciclación concertada):

center|600px

Principais esqueletos sesquiterpénicos (inclúense os esqueletos transpostos e os escindidos)

Farnesanos centro|350pxFarnesano

Epoxifarnesanos A merrekentrona D é un sesquiterpenfurano illado das raíces e os enxertos da planta Merremia kentrokaulus.K. Jenett-Siems, K. Siems, L. Witte and E. Eich, J. Nat. Prod. (2001) v.64:p.1471 A miomontanona obtívose de Myoporum montanum.P. L. Metra and M. D. Sutherland. Tetrahedron Lett. (1983) v.24:p.1749 A dendrolasina encóntrase nas secrecións defensivas da formiga Lasius fuliginosus On the biosynthesis of dendrolasin, a body constituent of the ant Lasius fuliginosus Latr. Waldner EE, Schlatter C, Schmid H. Helv Chim Acta. (1969) v.52(1):pp. 15-24.

centro|150px 250pxBotrilactonaDendrolasina

Ciclofarnesanos simples Cicloneridiol O ciclonerodiol é un metabolito illado de Trichothecium spp., Fusarium culmorum, Gibberella fujikuroi e Trichoderma polysporum,Fujita, T. et al., Chem. Pharm. Bull. (1984) 32, 4419 que contén un esqueleto de 6-(2,3-dimetilciclopentil)-2-metilheptano. O grupo do chokol está formado por un conxunto de terpenos illados do fungo endófito Epichloe typhina que presentan aneis de 5 membros, tales como os chokol A e FYoshihara, T. et al., Tet. Lett. (1985) 26:5551- 5554 (que contén un esqueleto de 4-(2,3-dimetilciclopentil)pentano) e os chokol B, C, D e E (que conteñen un esqueleto de 6-(2,3-dimetilciclopentil)-2-metilheptano).Koshino, H. et al., Agric. Biol. Chem. (1989) 53:789- 796 centro|120pxcentro|165pxcentro|150pxcentro|150pxcentro|150pxCiclonerodiolChokol AChokol BChokol CChokol E

5,9-Ciclofarnesanos O cetol Carney é un 5,9-ciclofarnesano illado de plantas do xénero Myoporum. O seu esqueleto de carbono é 1-(butan-2-il)-3-metil-2-(3-metilbutil)ciclopentano. Illáronse outros compostos con estrutura relacionada, tales como o cetol Brigalow, o cetol Kindon, o cetol Carr, o cetol Jackson, o cetol Warrego e o cetol Woogaroo.Sutherland, M.D. et al., Aust. J. Chem. (1989) 42:1995 A curcumalactona é unha sesquiterpenlactona illada de Curcuma wenyujin.Inayama, S. et al., Chem. Pharm. Bull., 1985, 33, 2179- 2182; 1986, 34, 5122- 5132 As ciclohidromiopironas e o eumorfistonol son compostos illados de Eumorphia prostata.Bohlmann, F. et al., Phytochemistry, 1978, 17, 1155

Caulolactona centro|150px

Herbasólido centro|150px

Sesquiterpentropolonas centro|200pxcentro|200pxcentro|340px1-(3-Metilbutil)-2-(propan-2-il)cicloheptanoNootkatinaCupresotropolona B

Herbertianos Os herbertianos (4-metil-2-(2-metilbutil)-1-(1-metiletil)ciclohexano, non confundir con herbertanos) son ciclofarnesanos obtidos a partir da ciclación do farnesil pirofosfato nas posicións 5 e 10. Exemplos destes compostos son o humbertitol e o penlanfurano, illado da esponxa mariña Dysidea fragilis Takano et al. Journal of Heterocyclic Chemistry. Volume 34, Issue 4, pages 1111–1114.

centro|180px centro|150pxHerbertianoPenlanfurano

Derivados da ruta do bisabolano Bisabolanos Os bisabolanos (1-(1,5-dimetilhexil)-4-metilciclohexano) son un grupo amplamente distribuído na natureza como compoñentes das plantas superiores. O sistema de numeración utilizado para os bisabolanos é o mesmo que o sistema do farnesano. Moitos bisabolanos contribúen ao aroma dos aceites esenciais, como o caso do zinxibereno, o cal é un constituínte do aceite esencial do xenxibre. Herout, Vlastimil; Benesova, Vera; Pliva, Josef (1953). "Terpenes. XLI. Sesquiterpenes of ginger oil". Collection of Czechoslovak Chemical Communications 18: 297–300. O sesquicineol é outro caso dun compoñente que contribúe aos aromas de aceites esenciais de Senecio subrubriflorus, Anthemis alpestris, Aydendron barbeyana e Boronia megastigma.Bohlmann, F. et al., Phytochemistry, 1982, 21, 1697 O ácido sidówico é un epoxibisabolano producido por Aspergillus sydowi.Hamasaki, T. et al., Agric. Biol. Chem., 1975, 39, 2337 O Yingzhaosu A é un endoperóxido de bisabolano que se illou da planta medicinal chinesa Artabotrys uncinatus.Liang, X.T. et al., Huaxue Xuebao, 1979, 37, 215- 230

centro|550px

Os panicúlidos son bisabol-1,14-ólidos illados de Andrographis paniculataAllison, A.J. et al., Chem. Comm., 1968, 1493 centro|200px

A diperezona é un dímero de acoplamento por radicais libres illado de Perezia alamani var. oolepis e de Coreocarpus arizonicusJoseph-Nathan, P. et al., Phytochemistry, 1982, 21, 1129

centro|300px

Sesquicaranos Os sesquicaranos (nome IUPAC 3,7-dimetil-7-(4-metil-pentil)biciclo-[4.1.0]heptano) son homólogos isoprénicos do carano. Un exemplo representativo é o sesquicareno, un sesquiterpeno illado da planta Schisandra chinensis ([α]25D = -76,9 (c, 0,82 en cloroformo)).Ohta, Y. et al., Tet. Lett., 1968, 1251 centro|150pxcentro|200pxcentro|150pxSesquicaranoSesquicarenoSchisandra chinensis

Sesquisabinanos Os sesquisabinanos son homólogos isoprénicos do sabinano. O nome IUPAC é 1-(1,5-dimetilhexil)-4-metilbiciclo[3.1.0]-hexano. O 12-sesquisabinenal é un composto illado dos aceites esenciais de varias especies de Haplocarpha centro|150pxcentro|130pxcentro|230pxSesquisabinano12-SesquisabinenalHaplocarpha

Macrocarpanos Os macrocarpanos foron illados de Cupressus macrocarpaCool, L.G.Phytochemistry, 2005, 66, 249- 260 {|align="center" class="wikitable" style="background-color:white;" |- |centro|160px |centro|150px |centro|150px |- |Macrocarpano |β-Macrocarpeno |ar-macrocarpeno|-

Acoranos centro|150pxcentro|160pxcentro|150pxcentro|150pxAcoranoβ-AcoradienolAcorenona15-Nor-2-acoren-4-ona

O bakerol é un 2-noracorano illado de Cupressus bakeriCool, L.G. et al., Phytochemistry, 1994, 36, 1283 centro|135pxcentro|135px2-NoracoranoBakerol

Cedranos centro|160pxcentro|160pxCedrano3,12-Cedranediol

Isocedranos centro|150pxIsocedrano

Dupreziananos Constituíntes de Cupressus dupreziana e Juniperus thuriferaPiovetti, L. et al., Phytochemistry, 1977, 16, 103 centro|120pxcentro|125pxDupreziananoβ-Duprezianeno

Zizaanos Vetiveria zizanioidesHanayama, N. et al., Tetrahedron, 1973, 29, 945 centro|150pxcentro|160pxZizaanoÁcido zizanoico Aceite esencial de vetiverPal, S.K. et al., Tet. Lett., 1998, 39, 8889- 8890 centro|140pxcentro|130px12-NorzizaanoIsokhusimona

Prezizaanos O alcohol e o seu ácido presentes en Vetiveria nigritanaWeyerstahl, P. et al., Flavour Fragrance J., 2000, 15, 61- 68; 395- 412 centro|150pxcentro|120pxPrezizaano(1β,2α,5β,8β)-7(15)-Prezizaen-12-ol Cuparanos O cuparano (1-metil-4-(1,2,2-trimetilciclopentil)ciclohexano) fórmase pola ciclación entre os carbonos 6 e 11 do bisabolano. Os cuparanos encontráronse en hepáticas, plantas superiores e organismos mariños. O δ-cuprenen-4-ol e o cuparadiepóxido son cuparanos illados da hepática Jungermannia asplenioides (Jungermanniaceae)Nagashima, F. et al., J. Nat. Prod., 2001, 64, 1309- 1317

centro|165pxcentro|150pxcentro|150pxcentro|100pxCuparanoδ-Cuprenen-4-olCuparadiepóxidoJungermannia asplenioides

Informouse de 14(7→6)-Abeo-2,7-cuparanos illados de hepáticas como o caso do isobazzaneno.Wu, C.-L. et al., Tet. Lett., 1983, 39, 2657- 2661

centro|150px150px|centro200px|centro14(7→6)-Abeo-2,7-cuparanoIsobazanenoBazzania

Lauranos e ciclolauranos Os lauranos (1-metil-4-(1,2,3-trimetilciclopentil)ciclohexano) encóntranse en algas vermellas particularmente en Laurencia. Os ciclolauranos poden ser considerados como ciclocuparanos pero poden aparecer nas fontes con lauranos.Cameron, A.F. et al., JCS(B), 1969, 692- 697 Sun, J. et al., J. Nat. Prod., 2005, 68, 915- 919 thumb|Laurencia centro|230pxcentro|190pxLaurano11-Laureno-1,10-diolcentro|200pxcentro|185pxCiclolauranoNeolaurinterol

Herbertanos Os herbertanos (non confundir cos herbertianos) son un pequeno grupo de compostos illados das hepáticas e os fungos. Por exemplo o1,15-dihidroxiherberteno e a Herbertenona B foron illados da hepática Herbertus sakuraii. centro|150pxcentro|215pxcentro|150pxHerbertano1,15-DihidroxiherbertenoHerbertenona B

Tricotecanos

Sesquiterpeno

Fuente y licencia