Guglielmo Brutus Icilius Timeleone Libri Carucci dalla Sommaja, en francés Guillaume Libri ou o conde Libri, nado en Florencia o 1 de xaneiro de 1803 e finado en Fiesole o 28 de setembro de 1869, foi un matemático, historiador e bibliófilo italiano que ensinou en Francia, onde foi célebre por un roubo de manuscritos orixinais e de libros raros.
Traxectoria O seu pai, o conde Libri Bagnano, refuxiouse en Francia, e foi condenado en 1816 pola Corte xudicial do Ródano a dez anos de traballos forzosos e á marcación a ferro candente, por falsificación de efectos comerciais. Escapouse e reincidiu, con novas condenas o 3 de maio de 1817, antes de chegar a Bélxica e servir como axente secreto do rei dos Países Baixos Guillerme I de 1826 a 1830.Journal de Lyon et du Département du Rhône N°55, do mércores 23 de xullo de 1817 - Cour Royale - Le 19 de ce mois, la Cour Royale de Lyon a entériné les lettres patentes par lesquelles le Roi a commué en réclusion perpétuelle les peines auxquelles George Libry Bagnano avait été condamné par arrêt de la cour d'assises du Rhône du 23 mai 1816, et par un autre arrêt de la cour prévôtale du 3 mai 1817.
Aristócrata florentino co título de conde, como o seu pai, Guillaume Libri frecuentou a facultade de dereito de Pisa desde 1816, e doutorouse en dereito en 1820, pero cambiou rapidamente cara á matemática. Desde este momento préstanlle atención Charles Babbage, Augustin-Louis Cauchy e Carl Friedrich Gauss, grazas a publicación dunha «Teoría dos números», e despois en 1823, pola publicación dunha «Memoria sobre varios puntos de análise». Aos 20 anos, xa é profesor de física-matemática na universidade de Pisa. Deixa o ensino e viaxa ao ano seguinte a París polo seu ano sabático, onde frecuenta a algúns dos mellores matemáticos do momento. De regreso a Italia, involúcrase cos Carbonarios da Toscana, e débese exiliar en Francia, onde se naturaliza francés o 19 de febreiro de 1833.
O contexto francés O seu nome aristocrático e a súa fortuna ábrenlle portas. Sendo matemático, é elixido correspondente da Academia das ciencias, o 31 de decembro de 1832; e o 18 de marzo de 1832, na Sección de xeometría A súa amizade co astrónomo e físico François Arago, (secretario da Academia das ciencias), permítelle obter certas prazas prestixiosas.. En decembro de 1834, despois da morte de Legendre, é nomeado profesor-adxunto na Facultade das ciencias de París, responsable dun curso de cálculo de probabilidades. A súa relación con Arago empeora en 1835. Acaban sendo inimigos xurados e certas reunións na Academia resultan tormentosas. Grazas á súa amizade con Guizot, en 1838 é nomeado membro do despacho do Journal des savants. É promovido a cabaleiro da Lexión de Honra en 1838.Les professeurs des facultés des lettres et sciences, en France au XIX siècle (1808-1880) : Guillaume Libri , en el sitio web facultes19.ish-lyon.cnrs.fr, consultado el 13 de marzo 2015.
En 1839, é nomeado profesor titular de cátedra na Facultade das ciencias de París. Ingresa en 1843 no Colexio de Francia como titular da cátedra de matemática, substituíndo a Augustin Louis Cauchy e Jean-Marie Duhamel. Entre 1838 e 1841, publica unha «Historia das ciencias matemáticas en Italia desde o Renacemento ao século XVII» con fontes orixinais de 1.800 pezas manuscritas, cartas e libros de Galileo, Fermat e Descartes, que di adquirir grazas a vendas públicas. Ocultou máis tarde que eses documentos foron subtraídos da Biblioteca Laurenciana. Bibliómano, posuía igualmente o libro de horas de Lorenzo o Magnífico.
En 1843 querelouse á Academia das ciencias co seu compañeiro matemático Joseph Liouville, por mor dos traballos matemáticos inéditos de Évariste Galois..Joseph Liouville fue el primero en reconocer la importancia de los trabajos de Évariste Gallois, por lo que esta controversia formó parte de un movimiento más grande que buscaba redefinir el álgebra.
A patria de adopción de Libri abre novos horizontes á súa paixón de bibliófilo. As xefaturas dos departamentos herdaran, por orde do Comité de salvación pública, os libros confiscados aos aristócratas e dignitarios do Antigo Réxime, libros que non foran destruídos durante os saqueos da Revolución francesa. Estas bibliotecas, pouco coñecidas, confiadas desde 1804 á administración das cidades, en 1840 de cando en cando dispuñan de inventarios completos ou dun conservador titular. Normalmente eran pouco abertas e estaban reservadas a un público restrinxido de notables, de «sociedades de sabios» ou de persoas recomendadas (moitas veces estranxeiros).Véase el capítulo dedicado a Libri por Alberto Manguel en «Histoire de la Lecture», Arles, Actes Sud, 1998.
Traballos matemáticos miniatura|Historia das ciencias matemáticas en Italia, 1838. En 1829, Libri publicou ás súas expensas, seis memorias de matemáticas en Florencia cun número moi pequeno de exemplares.Mémoires de Mathématique et de Physique, par Guillaume Libri, en el sitio web books.google.fr, consultado el 13 de marzo de 2015. Estes exemplares dificilmente clasificables foron reeditados en diante polo matemático alemán August Leopold Crelle, editor e fundador do Journal für die reine und angewandte Mathematik, en diferentes volumes. En 1835, Crelle publicou un volume que compila dez memorias de Libri : as seis memorias que publicara anteriormente no seu xornal, ás cales se engaden catro inéditas que Libri lle proporcionou
Estas memorias levan os seguintes títulos :
Memoria sobre algunhas fórmulas xerais de análise. Memoria sobre a teoría da calor Memoria sobre as funcións descontinuas Memoria sobre a teoría dos números Memoria sobre a resolución dalgunhas ecuacións indeterminadas Memoria sobre a resolución das ecuacións indeterminadas con axuda das series Memoria sobre a resolución das ecuacións alxébrica cuxas raíces teñen entre elas unha relación dada, e sobre a integración das ecuacións diferenciais lineares cuxas integrais particulares poden expresarse unhas polas outras (1830) Memoria sobre as funcións descontinuas (1832) Memoria sobre as integrais definidas polas diferenzas finitas (1833) Memoria sobre a integración das ecuacións lineares ás diferenzas de todas as ordes (1833)
Entre 1838 e 1841, Guillaume Libri publicou catro volumes titulados Historia das ciencias matemáticas en Italia, despois do renacemento das letras até o final do século dezasete e que lle farán coñecido por outras cousas que non sexan os seus roubos:Tomo 1 Texto en líñaTomo 2 Texto en líñaTomo 3 Texto en liñaTomo 4 Texto en liña.
Tratará en particular traballos sobre os números do matemático italiano Leonardo de Pisa («Leonardo Pisano»), máis coñecido polo nome de Leonardo Fibonacci. El nunca usou este nome, que lle foi atribuído de maneira póstuma por Libri. A Sucesión de Fibonacci exprésase así : todo número (a partir do terceiro) é igual á suma dos dous precedentes, por exemplo : 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34 etc. A continuación (infinita) da sucesión de Fibonacci, pódese deducir pola regra de construción, sen ter necesidade de memorizala (exemplo de proceso recursivo).Jean-Pierre Escofier - Toute l'algèbre de la Licence, en el sitio web books.google.fr, consultado el 14 de marzo de 2015.
Roubo de libros En 1841, Libri, coñecido pola súa erudición e o seu coñecemento da historia dos libros, chega a facerse nomear secretario da Comisión do Catálogo xeral dos manuscritos das bibliotecas públicas de Francia. Abusando das súas funcións e finxindo unha mala saúde (tusindo frecuentemente, vestido cunha gran capa en todas as estacións, esixía quedar só no arquivo das bibliotecas), percorre o país e, cun «préstamo» tras outro, completa aos poucos a súa colección de libros raros e de autógrafos. Grazas á confianza cega do cóengo Hyacinthe Olivier-Vitalis, apodérase de numerosos documentos na biblioteca Inguimbertina de Carpentras, tales como as «Obras de Teócrito e de Hesíodo» (Venecia, Alde, 1495), 72 das 75 cartas de Descartes ao Padre Mersenne (entre 1837 e 1847). Ás veces non vacilaba en mutilar certos manuscritos: cinco volumes dos fondos Peiresc e polo menos dous mil folios desapareceron así. A Biblioteca Real non se salvou, nin tampouco a Biblioteca do Arsenal.
A caída As denuncias de roubos (desde 1842) non chaman a atención das autoridades até despois de varios anos. En 1846, dúas denuncias (anónimas e baixo o pseudónimo de Henri de Baisne) chegan ao fiscal do rei, que conteñen en particular os roubos de libros da biblioteca Inguimbertina de Carpentras. Un informe secreto foi redactado en 1847 por Félix Boucly, fiscal do rei, e depositado sobre o despacho do ministro de asuntos exteriores, François Guizot : entón estimábase en 500 000 francos o valor dos obxectos subtraídos por Libri desde 1842. Pero Guizot tiña outros asuntos que resolver: a revolución crecía, e ao estalar privou a Libri de todos os seus apoios. O 4 de febreiro de 1848, o fiscal xeral resumiu as queixas contra Libri, nun longo informe dirixido ao Ministro de xustiza, Michel Hébert. O executivo detivo o documento, polo que tivo que esperar a caída da monarquía de xullo o 24 de febreiro de 1848 para que saíse á luz.
Pouco tempo despois, Libri foi informado por un redactor do xornal O Nacional, que estaba a piques de emitirse unha orde de arresto ao seu nome polas sospeitas de roubo de libros preciosos, entregándolle unha con estas simples palabras: «Ignorades sen dúbida o descubrimento que se fixo no informe xudicial con relación ás vosas inspeccións nas bibliotecas públicas. Crédeme, aforrádelle á nova sociedade as reaccións que lle repugnan. Xa non veñades ao Instituto.».
Libri non esperou a que fose arrestado, fuxíndo a Londres o 28 de febreiro de 1848 coa complicidade do seu colega da comisión dos Monumentos históricos, Prosper Mérimée. Antes de fuxir de Francia, con todo, arranxou para que 30 000 dos seus libros e manuscritos contidos en 18 baúis fosen enviados en Inglaterra. Só seis destes baúis serán confiscados pola aduana. Obtén en Londres, baixo pretexto de ser un refuxiado político da Revolución francesa, o amparo dun compatriota italiano, Antonio Panizzi, director da Biblioteca do British Museum (Libri obterá a nacionalidade inglesa ao finalizar a súa vida).
O escándalo estala finalmente baixo a Segunda República, cando se publica o informe Boucly en Le Moniteur o 19 de marzo de 1848: lévase a cabo unha investigación minuciosa. Durante unha pescuda efectuada o 23 de marzo de 1848, no seu aloxamento en Sorbona, atópanse algúns feixes de documentos, restituídos posteriormente á biblioteca Inguimbertina de Carpentras, unha parte da correspondencia do astrónomo polaco Johannes Hevelius, subtraída por Libri da biblioteca do Observatorio.Chantal Grell & Patricia Radelet de Grave : Un projet : L'édition de la correspondance d'Hevelius (1611 -1687) , en el sitio web aihs-iahs.org, consultado el 13 de marzo de 2015. Os documentos atopados polos investigadores foron obxecto dun estudo profundado durante 3 anos polos expertos Henri Léonard Bordier, Ludovic Lalanne e Félix Bourquelot.BNF - Archives et Manuscrits : Correspondance et papiers divers de Guillaume Libri, saisis à son domicile, en el sitio web archivesetmanuscrits.bnf.fr, consultado el 10 de marzo de 2015.
Libri establece un proceso contra o director do Monitor universal debido á publicación do informe que o incriminaba, e contra o director do Nacional, debido ao artigo publicado o 5 de abril de 1848Rapport adressé à Monsieur le Garde des Sceaux Hébert, par Monsieur le Procureur du Roi Boucly, suivi du procès (1850), en el sitio web gallica.bnf.fr, consultado el 8 de marzo de 2015.