Kanada (en sánscrito: कणाद, IAST: Kaṇāda), tamén coñecido como Kashyapa, Uluka, Kananda e Kanabhuk, foi un científico natural e filósofo da India que fundou a escola Vaisheshika da filosofía india que tamén é un fos primeiros físicos da India.
Estímase que viviu nalgún momento entre os séculos VI e II a.C., mais sábese pouco da súa vida.Oliver Leaman (1999), Key Concepts in Eastern Philosophy. Routledge, , page 269J Ganeri (2012), The Self: Naturalism, Consciousness, and the First-Person Stance, Oxford University Press, O seu nome tradicional "Kanada" significa "comedor de partículas", e é coñecido por desenvolver os fundamentos dunha achega atomísta á física e á filosofía no texto sánscrito Vaiśeṣika Sūtra."The Vaisesika sutras of Kanada. Translated by Nandalal Sinha" Full Text at archive.org O seu texto coñécese tamén como Kanada Sutras, ou Aforismos de Kanada.Kak, S. 'Matter and Mind: The Vaisheshika Sutra of Kanada' (2016), Mount Meru Publishing, Mississauga, Ontario, .
A escola fundada por Kanada explica a creación e a existencia do universo propoñendo unha teoría atómica, aplicando a lóxica e o realismo, e foi unha das primeiras ontoloxías realista e sistemática na historia. Kanada suxeriu que todo pode ser subdividido, mais que esta subdivisión non pode continuar sempre, e ten que haber entidades máis pequenas (parmanu) que non poden ser divididas, que son eternas, que se agregan en diferentes formas para formar substancias complexas e corpos con identidade única, un proceso que involucra a calor, e esta é a base para toda a existencia material. Empregou estas ideas co concepto de Atman (alma, mesmo) para desenvolver un significado non teístico de moksha. Dende o punto de vista da física, as súas ideas implican un papel claro para o observador, independente do sistema estudado.
As ideas de Kanada foron influentes noutras escolas do hinduísmo, e durante a historia foi fortemente asociado coa escola Nyaya da filosofía hindú.
O sistema de Kanada fala de seis propiedades (padārthas) nomeables e coñecibles. Afirma que estas son suficientes para describir todo no universo. Estas categorías son dravya (substancia), guna (calidade), karman (movemento), samanya (universal), visesa (particular) e samavaya (inherencia). Hai nove clases de substancias (dravya), algunhas delas atómicas, outras non atómicas e outras omnipresentes.
As ideas de Kanada abranguen un amplo rango de campos, e influíron non só na filosofía, senón posiblemente en estudosos doutros ámbitos, como Charaka que escribiu un texto médico que se conserva chamado Charaka Samhita.
Datas O século en que viviu Kanada non está claro e foi asunto de longo debate. Nun artigo de 1961, Riepe afirma que Kanada viviu antes do 300 a.C., mais non hai evidencias convincentes para situalo nun século determinado.
O Vaisheshika Sutras menciona a competición de escola de filosofía india como Samkhya e Mimamsa, mais non menciona o budismo, o que levou a algúns estudosos a estimar a súa vida no século VI a.C. O manuscrito do Vaisheshika Sutras consérvase en múltiples versións e o descubrimento de novos manuscritos en diferentes partes da India por Thakur en 1957 e Jambuvijayaji en 1961, seguidos por estudos críticos, suxiren que o texto atribuído a Kanada foi sistematizado e finalizado entre o 200 a.C. e o inicio da era común, coa posibilidade de que as súas doutrinas clave sexan moito máis antigas. Numerosos textos hindús datados nos séculos I e II, como o Mahavibhasa e o Jnanaprasthana do imperio Kushan, citan e comentan as doutrinas de Kanada. As súas ideas tamén se mencionan en textos budistas do mesmo período atribuídos a Aśvaghoṣa.
Na literatura xainista, coñécese como Sad-uluka, que significa "o Uluka que propuxo a doutrina das seis categorías". A súa filosofía Vaisheshika tamén aparece con nomes diversos, como "filosofía Aulukya" derivado do alcume Uluka (literalmente bufo, ou comedor de gran na noite).
Notas
Referencias
Véxase tamén Bibliografía
Ligazóns externas Early Atomism - Resonance magazine, outubro de 2010 The Development of the Concept of Atoms and Molecules - Resonance, decembro de 2011 Scientists of India by Dilip M. Salwi - Children's Book Trust - , 2007
Categoría:Personalidades do hinduísmo Categoría:Filósofos da India