350px|thumb|Antigua estensión de les llingües baxoxermániques (incluyendo l'holandés) hacia 1880. Les llingües baxoxermániques son un subgrupu de les llingües xermániques occidentales tamién conocíes sol términu ambiguu de so alemán.

Clasificación Una clasificación puramente llingüística de les llingües baxoxermániques ye la siguiente: Baxu alemán (puramente dichu) Saxón antiguu (†) Baxu alemán occidental Baxu alemán oriental So franconio Antiguu fráncicu (†) idioma limburgués idioma neerlandés Idioma afrikaans

Carauterístiques llingüístiques Escontra'l sieglu III más o menos producióse una importante mutación consonántica, tamién conocida como Segunda Mutación Consonántica, nel territoriu sur del área de fala alemana. Estos cambeos producir en delles etapes y en distintes estensiones, espandiéndose dende'l sur escontra'l norte, y estremando al baxu alemán del restu de dialeutos. Fase: Les tres consonantes oclusives sordes p, t, k fueron tresformaes en consonantes fricatives f, s, x , en posiciones intermedies, dempués de vocales plenes: slapen ('dormir', compárese con to sleep n'inglés) convertir en slafen o schlafen; eten ('comer', inglés to eat) convertir en essen; y maken ('faer', inglés to make) tresformar en machen (la ch pronúnciase como la "j" española). Estos cambeos dar en delles fases: Les mesmes consonantes p, t, k que nun fueren afeutaes pola primer etapa convertir en consonantes africaes: Apfel en cuenta de Appel ('mazana', inglés apple), Zunge en cuenta de Tung ('llingua', inglés tongue) y Kchind en cuenta de Kind ('neñu'). Cabo mentar qu'esti cambéu nun cubrir la mesma estensión territorial que la primera, dando llugar a la esistencia del alemán Altu Mediu. L'alemán oficial manifiesta namái les primeres dos cambeos. De fechu en dellos dialeutos, como'l Alamán, la combinación kch foi simplificada a ch (como j española en cuenta de kj). Fase: les consonantes fricatives sonores b, d, g tresformar en consonantes sordes pa enllenar el buecu producíu poles dos primeres etapes: pist en cuenta de bist ('yes'); tun en cuenta de doon ('faer', inglés to do)), Kott en cuenta de Gott ('Dios'). Esta etapa foi entá menos estensa que la primera. N'alemán oficial namái presenta'l cambéu de d a t. Fase: Hai dellos espertos qu'asignen a esti fenómenu la tresformación de la consonante fricativa dental (th inglesa, IPA ) por d: think n'inglés por denken n'alemán. Cabo señalar qu'esti fenómenu presentar en tol territoriu de fala alemana, según nel holandés y flamencu. Coles mesmes, constatóse esti fenómenu na mutación de v (w alemana) a b en pallabres como gewen : geben ('dar', compárese l'inglés to give).

La mutación fonética solamente tuvo llugar nel casu de los dialeutos del sur, como'l alamánico y el bávaru. Escontra'l norte y noroeste d'Alemaña, la Segunda Mutacción Consonántica, dando como resultáu'l Plattdeutsch puru. Ésti caltuvo, al igual que l'holandés y el flämisch (flamencu) les carauterístiques fonétiques del xermanu antiguu, y ye (yá por razones xeográfiques) más cercanu al inglés que l'alemán.

La frontera dialéutica atopar a lo llargo de la frontera alemana con Bélxica, al sur d'Aquisgrán escontra Düsseldorf. D'ende a Kassel, llega sobre Magdeburgu escontra'l ríu Elba y pasa pel norte de Wittenberg hasta'l nordeste de Frankfurt del Óder xunto a Polonia. Esta llinia conozse como la llinia de Benrath (Benrather Linie o maken/machen Linie), y al norte d'ella rixen les carauterístiques del alemán baxu, según dat Water en cuenta de das Wasser del alemán escritu.

El baxu alemán atópase en diverses zones de Llatinoamérica, debíu al fluxu de la xente que fuxía de persecuciones, especialmente de tipu relixosu. N'Estaos Xuníos y Paraguái viven los amish, descendientes de los menonites, presentes en Paraguái, Méxicu, Belize, Bolivia, Canadá y en menor cantidá n'Arxentina, gran parte de los menonites sigui falando alemán, especialmente'l baxu (anguaño una versión antigua).

Comparanza léxica Los numberales para distintes variedads baxoxermániques son:Germanic Numerals (E. Chan)Germanic Numerals (M. Rosenfelder)

{|class=wikitable style=text-align:center; |- ! rowspan=2|GLOSA ! colspan=4| Baxofranconio ! colspan=4| Baxoalemán ! rowspan=2|PROTO-BAJOGERM. |- ! Neerlandés !! Flamencu !! Limburgués !! Afrikaans ! Baxu saxón(Alemaña) !! Baxu saxón(Twents) !! Plautdietsch(Menonita) ! Antiguu saxón |- | '1' || eenyˑn || ièn || eine || eenyːn | eensʔɛˑɪns || eyneˈʔyˑɪnɘ || eenɘɪn || ēn | *ein- |- | '2' || tweetʊyˑ(j) || twiè || twie || tweetʷyː | tweetʰvɛˑɪ || tweyeˈtʋɛˑɪɘ || tweetvɘɪ || twēne | *twei(< *twei-ne) |- | '3' || driedʀi || drie || drei || driedri | dreeˈdɾɛˑɪ || dreyeˈdreˑɪɘ || dreedrɘɪ || thrīy | *drei(< *θrije) |- | '4' || vierviːəʀ || viera || veer || vierfir | veerˈfɛˑɪɜ˞ || vereˈv̥yːrɘ || veerˈfɘɪɐ || fiuwar | *vier(< *fiower) |- | '5' || vijfvɛˑif || vuvve || vief || vyffəif | fievfiːf || vieveˈv̥iˑʊʋɘ || fievfiːf || fīf | *vīf(< *fīf) |- | '6' || zeszɛs || zèsse || zès || sessɛs | sösszœs || sesseˈzɛsɘ || sösszaːs || sehs | *zesː(< *sexs) |- | '7' || zevenˈzeˑvə(n) || zēvne || zeve || seweˈseːvə | sövenˈzøːvm̩ || söveneˈzøːʏmɘ || sövenˈzeːvɘn || siƀun | zēvən(< *siƀun) |- | '8' || achtɑχt || achte || ach || agtax(t) | achtʔaχt || achteˈʔaxtɘ || achtaːxt || ahto | *axt(< *axto) |- | '9' || negenˈneˑχə(n) || nēgne || nege || negeˈneːxə | negenˈneːgŋ̩ || negeneˈneːɣɘnɘ || negenˈneɐjɘn || nigun | *nēɣən(< *ninɣun) |- | '10' || tientin || tien || tien || tientin | teintʰaˑɪn || tienˈtiːnɘ || teintʰiɘn || tehan | *tein(< *tehan)

Referencies

Bibliografía R.Y. Keller, German Dialects. Phonology and Morphology, Manchester, 1960.