María Rosa Lojo Calatrava, nada en Buenos Aires en 1954, é unha recoñecida escritora e investigadora arxentina.

Traxectoria Nada en Buenos Aires, é filla de españois. O pai, un republicano de Galicia, exiliouse na Arxentina despois da Guerra civil española. Vive desde os cinco anos na cidade de Castelar, ao oeste do Grande Bos Aires.

Doutorouse en Filosofía e Letras (con orientación en Letras) pola Universidade de Buenos Aires coa tese titulada La ambivalencia simbólica en la narrativa de Ernesto Sabato.​ Foi investigadora principal do CONICET, directora de proxectos de investigación nacionais e internacionais, e docente de doutoramento na Universidade bonaerense do Salvador.​ Foi directora académica do CECLA (Centro de Estudios Críticos de Literatura Argentina), na Facultad de Filosofía y Letras y Estudios Orientales da mesma Universidade. Foi directora xeral da Colección EALA (Ediciones Académicas de Literatura Argentina), séculos XIX e XX, da Editorial Corregidor, e da Colección La vida en las Pampas (teses e ensaios sobre literatura arxentina) da mesma editorial.

Contribuíu con notas e textos de ficción en revistas e suplementos dos principais diarios arxentinos: en La Nación, en Revista Ñ do diario Clarín e Radar Libros de Página/12,​ entre outros. Ten ao seu cargo a coordinación do equipo internacional de investigadores que realiza la edición crítica de Sobre héroes y tumbas para a Colección Arquivos da UNESCO.

Foi convidada como representante da Arxentina a feiras e congresos internacionais, e participou como xurado en concursos literarios.​ Desde 2015 é membro correspondente da Academia Norteamericana da Lingua Española e desde 2017 pertence ao consello de administración da Fundación Sur.

Relación con Galicia Segundo a RAG: a súa é unha voz profundamente vencellada a Galicia. A emigración e o exilio son constantes por igual nos seus textos autobiográficos e de ficción e nos ensaios de investigación, á procura da restauración do legado galego no imaxinario arxentino como imprescindible elemento fundador da súa nacionalidade. Con este obxectivo desenvolve tamén unha tarefa de divulgación constante entre a colectividade galega en Arxentina e en foros especializados internacionais.

Na súa literatura exerceron influencia as lecturas de Rosalía de Castro e Álvaro Cunqueiro, así como os relatos orais do pai. Unha pegada galega aparece xa na súa primeira novela, Canción perdida en Buenos Aires al Oeste (1987) e na última, Solo queda saltar (2018), pasando por Finisterre (en galego A fin da terra, 2006), Árbol de familia (2010) e Todos éramos hijos (2014). Tamén destaca o álbum ilustrado O libro das Seniguais e do único Senigual, publicado en 2010 en galego e en 2016 castelán.

En decembro de 2019 foi nomeada Membro de Honra da Real Academia Galega.

"Galicia fundoume, son a súa feitura" é o título dunha conversa con Ramón Nicolás na revista Grial en 2023.

Obra de ficción A súa obra foi incluída en moitas escolmas e traducida parcialmente ao inglés, italiano e francés. A novela Finisterre traduciuse ao tailandés​ e ao galego.

Novela

Canción perdida en Buenos Aires al Oeste, Editorial Torres Agüero, Buenos Aires, 1987. La pasión de los nómades, Editorial Atlántida, Colección Voces del Plata, Buenos Aires, 1994. La princesa federal, Editorial Planeta, Buenos Aires, 1998. Una mujer de fin de siglo, Editorial Planeta, Buenos Aires, 1999. Las Libres del Sur, Editorial Sudamericana, Buenos Aires, 2004. Finisterre, Editorial Sudamericana, 2005. En galego: A fin da terra (2006), Galaxia. Árbol de familia, Editorial Sudamericana, Buenos Aires, 2010. Todos éramos hijos, Editorial Sudamericana, Arxentina, 2014. Solo queda saltar, Loqueleo. Santillana. Arxentina, 2018.

Relatos​

Marginales, Editorial Epsilon editora SRL, Arxentina, 1986. Historias ocultas en la Recoleta, Editorial Extra Alfaguara, Arxentina, 2000. Amores insólitos de nuestra Historia, Editorial Alfaguara, Arxentina, 2001. Cuerpos resplandecientes. Santos populares argentinos, Editorial Sudamericana, Arxentina, 2007. Bosque de ojos. Microficción y poemas en prosa, Editorial Sudamericana, Arxentina, 2011. O Libro das Seniguais e do único Senigual, Editorial Galaxia, España, 2010. Textos de María Rosa Lojo e imaxes de Leonor Beuter. El libro de las Siniguales y del único Sinigual, Editorial Mar Maior, Arxentina, 2016.

Poesía​

Visiones, Editor Exposición Feria Internacional El libro – Del Autor al Lector, Arxentina, 1984. Forma oculta del mundo, Ediciones Último Reino, Buenos Aires, 1991. Esperan la mañana verde, Editorial El Francotirador Ediciones, Argentina, 1998.

Publicacións académicas​

Libros de ensaio e investigación

La ‘barbarie’ en la narrativa argentina (siglo XIX), Corregidor, Buenos Aires, 1994. Sabato: en busca del original perdido, Corregidor, Buenos Aires, 1997. Cuentistas argentinos de fin de siglo. Estudio Preliminar, Vinciguerra, Buenos Aires, 1997. El símbolo: poéticas, teorías, metatextos, Universidad Nacional Autónoma de México, México, 1997. Los ‘gallegos’ en el imaginario argentino. Literatura, sainete, prensa, María Rosa Lojo (dir), con Mariana Guidotti e Ruy Farías. Fundación Pedro Barrié de la Maza, A Coruña, España, 2008. Identidad y narración en carne viva. Cuerpo, género y espacio en la novela argentina (1980-2010), María Rosa Lojo e Michele Soriano dirs., María Rosa Lojo e María Laura Pérez Gras eds. Ediciones Universidad del Salvador. Convenio entre Universidad del Salvador y Universidad de Tolosa II – Le Mirail, Buenos Aires, 2010. Leopoldo Marechal y el canon del siglo XXI, María Rosa Lojo ed. e Enzo Cárcano coed. Pamplona, Ediciones Universidad de Navarra (EUNSA), 2017.

Edicións críticas

Lucía Miranda (1860), de Eduarda Mansilla. Edición crítica, introdución e notas de María Rosa Lojo e equipo. Madrid/Fráncfort del Meno: Iberoamericana/Vervuert, Colección Teci, 2007. Sobre héroes y tumbas, de Ernesto Sabato. María Rosa Lojo coordinadora. Estudo filolóxico-xenético e Nota filolóxica preliminar de Norma Carricaburo. Poitiers/ Córdoba; CRLA/Arquivos da UNESCO-Alción, 2008. Diario de viaje a Oriente (1850-51) y otras crónicas del viaje oriental de Lucio V. Mansilla. Edición crítica, introdución e notas de María Rosa Lojo (dirección) e equipo. Buenos Aires: Corregidor, colección EALA, XIX e XX, 2012.

Bibliografía sobre a autora Escribíronse sobre a súa obra literaria varios libros monográficos de crítica, teses de licenciatura, de grao, de doutoramento, e máis de centos sesenta traballos académicos (artigos, palestras, capítulos de libro, aparecidos na Arxentina e noutros lugares.​

Teses de doutoramento

Crespo, Marcela. Andar por los bordes. Entre la Historia y la Ficción: el exilio sin protagonistas de María Rosa Lojo. Lleida, España: Universidade de Lleida. Director: Francisco Tovar Blanco. 2008. Luesakul, Pasuree. La visión de “Los otros”: mujer, historia y poder en la narrativa de María Rosa Lojo.​ Tese de doutoramento. Director: Francisca Noguerol Jiménez. Universidade de Salamanca. 2013. Bucco Coelho, María Josele. Mobilidades Culturais na Contística Rioplatense de Autoría Feminina: Tracejando as Poéticas da Distancia em Josefina Plà e María Rosa Lojo. Porto Alegre. Universidade Federal do Río Grande do Sul. Instituto de Letras. Programa de Pos- Graduacao em Letras. Orientador: Zilá Bernd. 2015. Carneiro Hernandes, Luciana. Tecidos e Tessituras: representação do feminino em María Rosa Lojo. Tese de doutoramento – Faculdade de Ciências e Letras de Assis – Universidade Estadual Paulista. Orientador: Dr. Antonio Roberto Esteves. 2017. Marques, Gracielle. A voz das mulheres no romance histórico latino-americano: leituras comparadas de Desmundo, de Ana Miranda, e Finisterre, de María Rosa Lojo. Tese de doutoramento- Universidade Estadual Paulista. Orientador: Dr Antonio Roberto Esteves. 2016.

Premios e distincións

1984 - Primeiro Premio de Poesía da Feria del Libro de Buenos Aires. 1985 - Premio do Fondo Nacional de las Artes en relato por Marginales. 1986 - Premio do Fondo Nacional de las Artes en novela por Canción perdida en Buenos Aires al Oeste. 1990 - Primeiro Premio de Poesía Alfredo A. Roggiano (para escritores da Provincia de Buenos Aires), polo libro Forma oculta del mundo. 1990/1991 - Segundo Premio Municipal de Poesía de Buenos Aires. 1991 - Bolsa de Creación Artística da Fundación Antorchas. 1992 - Bolsa de Creación Artística do Fondo Nacional de las Artes. 1996 - Primeiro Premio Municipal de Buenos Aires Eduardo Mallea, por La pasión de los nómades. 1999 - Premio do Instituto Literario e Cultural Hispánico de California, pola súa traxectoria. 2002 - Medalla de prata ao mérito, Lexislatura da Provincia de Buenos Aires. 2004 - Premio Konex a las Letras (1994-2003). 2019 - Premio Nacional Esteban Echeverría, pola súa obra narrativa. 2009 - Medalla da Hispanidade, concedida pola Federación de Sociedades Españolas de Argentina. 2010 - Distinción Rosalía de Castro, da Asociación Herbas de Prata. 2010 - Medalla do Bicentenario outorgada pola Cidade de Buenos Aires. 2011 - Premio Saúl Taborda en Letras. 2011 - Recoñecemento da EMAC (Escuela Municipal de Arte y Comunicación), Secretaría de Cultura, Municipalidad de Tres de Febrero, Buenos Aires, polo seu compromiso coa Arte e a Cultura. 2013 - Recoñecemento do G.E.N. (Generación para un Encuentro Nacional) no Día da Muller. 2013 - Orden del Buzón, do Museo Manoblanca de Pompeya. 2014 - Premio Trayectoria, entregado por APA (Artistas Premiados Argentinos) na categoría Literatura.​ 2015 - Premio Phraya Anuman Rajadhon para a novela Finisterre, traducida por Pasuree Luesakul, como a mellor tradución do ano publicada en Tailandia. 2016 - Homenaxe á súa traxectoria como narradora histórica, pola súa achega aos repertorios dos narradores orais, realizado durante o 21° Encuentro Internacional de Narración Oral, 42° Feria Internacional del Libro de Buenos Aires. 2017 - Prix International de Poésie Antonio Viccaro 2017, Festival International de la Poésie de Trois-Rivieres, Canadá. 2018 - Gran Premio de Honor da Sociedad Argentina de Escritores. 2021 - Medalla Europea Homero de Poesía e Arte, que recibirá na Feira Internacional do Libro de Buenos Aires de 2021.

Notas

Véxase tamén Ligazóns externas Sitio web oficial Blog da autora El Gran Otro: Cuando la vida se convierte en historia, entrevista a María Rosa Lojo Escritores del mundo: Retrato de la artista antes del jardín , por María Rosa Lojo. Página/12: "Los libros nos hacen sentir incómodos con la realidad", entrevista de Silvina Friera á autora, acerca da súa novela Todos éramos hijos.

Categoría:Nados en 1954 Categoría:Membros de honra da Real Academia Galega Categoría:Galegos da Arxentina Categoría:Nados en Buenos Aires Categoría:Escritores da Arxentina Categoría:Escritores en lingua castelá Categoría:Alumnos da Universidade de Buenos Aires Categoría:Profesores da Universidade do Salvador Categoría:Poetas en lingua castelá Categoría:Poetas da Arxentina