Saving Private Ryan ye una película bélica épica d'Estaos Xuníos estrenada en 1998 y ambientada na invasión de Normandía mientres la Segunda Guerra Mundial. Dirixíu por Steven Spielberg y escritu por Robert Rodat, el filme destaca pola so recreación bien realista de la guerra, especialmente nos sos intensos 27 primeros minutos, que narren el desembarcu y asaltu aliáu de la «sablera de Omaha» el 6 de xunu de 1944. La historia sigue con Tom Hanks como'l capitán John H. Miller del exércitu de los Estaos Xuníos y siete homes (interpretaos por Tom Sizemore, Edward Burns, Barry Pepper, Vin Diesel, Giovanni Ribisi, Adam Goldberg y Jeremy Davies) en busca d'un paracaidista, el soldáu James Francis Ryan (Matt Damon), que perdió a los sos trés hermanos en combate.
Rodat concibió la historia de la película en 1994, cuando vio un monumentu dedicáu a ocho hermanos que morrieron na Guerra de Secesión ya imaxinó un símil narrativu ambientáu na Segunda Guerra Mundial. El guión foi presentáu al productor Mark Gordon, quien lo apurrió a Hanks, y finalmente llegó a Spielberg, que decidió dirixilo. La premisa de la película básase llibremente nel casu real de los hermanos Niland.
Saving Private Ryan foi bien recibida pol públicu, llogró bones crítiques y ganó dellos premios a la película, la repartida y l'equipu. Tamién llogró una importante recaldación en taquilla, que xubió 481,8 millones de dólares d'Estaos Xuníos en tol mundu y asitiar como la película d'Estaos Xuníos más taquillera del añu. L'Academia d'Artes y Ciencies Cinematográfiques d'Estaos Xuníos nomó la película a siete premios Óscar y Spielberg ganó la so segunda estauína al meyor direutor.
Argumentu Na mañana del 6 de xunu de 1944, empiezu de la invasión de Normandía, los soldaos d'Estaos Xuníos preparar pa desembarcar na sablera de Omaha. Namás abrir les puertes de les sos llanches de desembarcu son recibíos por un feroz fueu d'artillería alemano, que masacra a munchos de los soldaos en cuanto ponen pie en tierra. El capitán John H. Miller, al mandu de la compañía Charlie del 2ᵘ Batallón Ranger, sobrevive a la carnicería del desembarcu, axunta a un grupu de soldaos pa intentar enfusar les defenses alemanes y abre fienda p'avanzar dende la sablera.
Nel Departamentu de Guerra de los Estaos Xuníos, en Washington D. C., el xeneral George Marshall ye informáu de que trés de los cuatro hermanos de la familia Ryan morrieron en combate con pocos díes de diferencia y que la so madre va recibir los trés telegrames de pésame nel mesmu día. Tamién tien noticia de que'l cuartu hermanu, soldáu James Francis Ryan de la compañía Baker, 506ᵘ Reximientu d'Infantería de Paracaidistes, 101ª División Aerotresportada, ta sumíu en combate en dalgún llugar de Normandía. En lleendo al so equipu una carta que Abraham Lincoln unvió a la señora Bixby, que perdió cinco fíos na guerra civil, Marshall ordena que Ryan ten de ser atopáu y unviáu a casa darréu en cumplimientu de la política d'únicu sobreviviente del exércitu d'Estaos Xuníos.
En Francia, trés díes depués del Día D, Miller recibe la orde d'alcontrar a Ryan. Axunta a seis homes de la so compañía (Horvath, Mellish, Reiben, Jackson, Wade y Caparzo) y otru más de la 29ª División d'Infantería (Upham) que fala francés y alemán, pa sirvir como traductor. Ensin información sobre'l paradoriu de Ryan, Miller y los sos homes treslladar a la llocalidá de Neuville, onde s'atopen con un pelotón de la 101ª. N'entrando na llocalidá so una fuerte agua, Caparzo ye mancáu nel pechu por un francotirador alemán y muerre sangradura ensin que naide pueda allegar na so ayuda. Jackson alcuentra al tirador enemigu y ablayar cuando Caparzo yá finó. Poco dempués atopen un soldáu de nombre James Frederick Ryan, de Minnesota, anque rápido decatar de que nun ye'l so home. Na so busca tamién s'atopen con un miembru de la compañía Charlie, quien los informa que la so zona d'aterrizaxe foi Vierville y que les compañíes Charlie y Baker teníen el mesmu puntu de xunta. Una vegada ellí alcuentren a un amigu de Ryan que-yos diz que l'home al que busquen ta defendiendo una ponte de gran importancia estratéxica sobre'l ríu Merderet na llocalidá de Ramelle.
En camín a Ramelle el grupu de busca atopar con un nial d'ametralladora alemana y Miller decide aprovechar la oportunidá pa neutralizar la posición, cercana a una estación de radio y que yá acabó con dellos soldaos aliaos, a pesar de les rocees de los sos homes. Nel asaltu, Wade, el médicu del grupu, ye mortalmente mancáu. L'únicu sobreviviente alemán ye oxetu de la roxura de tolos miembros del grupu d'Estaos Xuníos, menos Upham, que protesta ante Miller por dexar que los sos homes intenten fusilalo. El soldáu alemán clamia pola so vida y Miller dexar colar colos güeyos vendados y con órdenes d'apurrise a la primera patrulla americana qu'atope. En viendo al so capitán dexar colar a un enemigu, Reiben dexa de confiar nel so lideralgu y comuníca-y el so decisión de desertar del grupu, lo que lu lleva a enfrentase con Horvath. Dambos alderiquen acaloradamente hasta que Miller decide intervenir revelando la so situación personal anterior a la guerra, cuando yera maestru d'inglés, una información que llevara a los miembros del grupu a realizar apuestes. Reiben decide finalmente quedase.
El grupu de soldaos americanos llega finalmente pela rodiada de Ramelle, onde, nuna emboscada a un vehículu semioruga alemán, atopar con trés paracaidistes d'Estaos Xuníos. Unu d'ellos ye James Francis Ryan. Yá en Ramelle, Ryan ye informáu de la muerte de los sos trés hermanos y de la misión pa devolvelo a casa, na que morrieron dos soldaos americanos. Trescálase descomanadamente cola muerte de los sos hermanos, pero siente que nun ye xusto tornar a casa y diz-y a Miller que-y diga a la so madre que «cuando m'atoparon, taba equí colos únicos hermanos que me quedaben». Miller decide tomar el mandu de tolos homes y defender la ponte colos pocos medios al so algame. thumb|Tom Hanks interpreta al protagonista de la película, el capitán John H. Miller.
Los alemanes lleguen a la llocalidá con una fuercia de más de cincuenta homes y col sofitu de vehículos blindaos. Los americanos prepararon la defensa y infligen numberoses baxes a los xermanos, incluyida la destrucción de dos tanques con bombes lapa feches con calcetos y grasa, pero na llucha muerren la mayoría de componentes del grupu de Miller, incluyíos Jackson, Mellish y Horvath. Nel intentu por volar la ponte pa evitar la so cayida en manes alemanes, Miller ye mortalmente mancáu. Los americanos aguanten el feroz ataque alemán hasta que, xustu antes de la llegada a la ponte d'un tanque enemigu Tiger I, un avión d'Estaos Xuníos P-51 Mustang sobrevolar y destrúi, siguíu de más aviones aliaos ya infantería americana con tanques M4 Sherman que consiguen ganar a los alemanes. Upham, que s'había quedáu arrezagáu y escondíu nuna trinchera, encañona a dellos soldaos xermanos, ente los que s'atopa'l soldáu que dexaron colar en tomando'l nial d'ametralladora, y matar d'un tiru en siendo testigu de cómo disparaba a Miller. Ryan, Reiben, Upham y otru soldáu de la unidá de Ramelle son los únicos sobrevivientes de la batalla de Ramelle. Ryan allega a ayudar al morrebundu Miller y este diz-y el so últimes pallabres: «James… fáigase usté dignu d'esto… merézalo».
Yá na actualidá (añu 1998), el veteranu de la Segunda Guerra Mundial James Francis Ryan visita xunto a la so familia'l Campusantu d'Estaos Xuníos de Normandía en Colleville-sur-Mer, Francia. Ryan averar a la tumba de Miller y pregúnta-y a la so esposa si foi un bon home, dignu del sacrificiu de Miller y el so grupu de soldaos, tres lo que fai un saludu militar a la cruz so la que reposa'l so salvador.
Repartu Actor Personaxe Tom Hanks Capitán John Miller. 2ᵘ de rangers Tom Sizemore Sarxentu Primeru Michael Horvarth. 2ᵘ de rangers Matt Damon Soldáu James Francis Ryan. 101ª División Aerotresportada Edward Burns Soldáu Richard Reiben. 2ᵘ de rangers Jeremy Davies Cabu Timothy E. Upham. 29ª División d'infantería Barry Pepper Soldáu Daniel Jackson. Francotirador, 2ᵘ de Rangers Adam Goldberg Soldáu Stanley Mellish. 2ᵘ de Rangers Giovanni Ribisi Sarxentu Téunicu Irwin Wade. Sanitario. 2ᵘ de Rangers Vin Diesel Soldáu Adrian Caparzo. 2ᵘ de Rangers Ted Danson Capitán Fred Hamill. 101ª División Aerotresportada Paul Giamatti Sarxentu William Hill. 101ª División Aerotraansportada Dennis Farina Coronel Anderson. Comandante de Batallón. 2ᵘ de Rangers Leland Orser Teniente Dewind. Pilotu. 101ª División Aerotresportada Max Martini Cabu Henderson. 101ª División Aerotresportada Harrison Young James Ryan (vieyu) Harve Presnell Xeneral George Marshall Bryan Cranston Coronel I. W. Bryce Nathan Fillion Soldáu James Frederick Ryan Joerg Stadler Soldáu alemán
Producción
Desarrollu Robert Rodat concibió l'argumentu de la película en viendo en 1994 un monumentu dedicáu a la memoria de soldaos muertos en combate nel que figuraben los nomes d'ocho miembro de la mesma familia finaos na Guerra de Secesión americana. Inspiráu por esta historia, Rodat investigó sobre la tema y decidió escribir una historia similar nel contestu de la Segunda Guerra Mundial. El so guión foi presentáu al productor Mark Gordon, a quien-y gustó la historia pero solo aceptó'l testu tres once reescrituras. Gordon enseñó'l testu definitivu a Tom Hanks, a quien tamién-y gustó y pasar a Steven Spielberg por que lo dirixera. La fecha fita pa empecipiar el rodaxe foi'l 27 de xunu de 1997.
Spielberg quería que los actores de la película tuvieren l'aspeutu más realista posible. El direutor dixo nuna entrevista: «La xente na Segunda Guerra Mundial tenía un aspeutu distintu al de la xente de güei», y por eso quixo que la repartida tuviera les mesmes cares que viera en semeyes y filmaciones de la dómina. Antes d'empezar el rodaxe los protagonistes del filme, Edward Burns, Barry Pepper, Vin Diesel, Adam Goldberg, Giovanni Ribisi y Tom Hanks, tuvieron que preparar los sos roles de soldaos mientres diez díes nun campu d'entrenamientu.
La película empieza con una secuencia de más de venti minutos de duración que recrea'l desembarcu de los soldaos nes sableres de Normandía. Spielberg decidió incluyir esta escena particularmente esforcia cola cuenta de «meter a l'audiencia nel escenariu conmigo», pos nun quería que «l'audiencia fueren meros espectadores, sinón que buscaba que participaren como neños que nunca antes vieren una batalla de verdá y llegar xuntos a lo alto de la sablera Omaha».
Spielberg amosara con anterioridá'l so interés na Segunda Guerra Mundial coles películes 1941, L'imperiu del Sol, Schindler's List y la saga de Indiana Jones. Tres Saving Private Ryan Spielberg tamién produció dos miniseries pa televisión ambientaes na Segunda Guerra Mundial, Band of Brothers y The Pacific, xunto a Tom Hanks. Preguntáu sobre ello, el cineasta d'Estaos Xuníos dixo: «Creo que la Segunda Guerra Mundial ye l'eventu más importante de los últimos cien años; el destín de los Baby boomers ya inclusive de la Xeneración X tuvo venceyáu a ella. Más allá d'esto, yo siempres tuvi comenenciudu na Segunda Guerra Mundial. Les mios primeres películes, les que fixi con catorce años, yeren filmes de combates tanto aéreos como terrestres. Dende va años buscaba una bona historia sobre la Segunda Guerra Mundial pa rodala, y cuando Robert Rodat escribió Saving Private Ryan, atopar.»
thumb|Sablera Ballinesker nel condáu de Wexford, Irlanda, llugar de rodaxe de la secuencia del desembarcu de Normandía.