Les llingües nor-pondo o llingües del baxu Sepik son una pequeña familia llingüística formada por seis llingües falada nel norte de Papúa Nueva Guinea. Como familia fueron identificaes por K. Laumann (1951) quien les denominó nor-pondo. Más tarde estes llingües fueron consideraes por Donald Laycock (1973) como parte del les llingües Sepik-Ramu (anguaño refugaes como grupu filoxenéticu). Más tarde Malcolm Ross (2005), que denominaba llingües del baxu Sepik al grupu nor-pondo, les reclasificó xunto coles llingües Ramu no que'l denomina llingües Ramu-so Sepik. Ethnologue (2009) considera'l nor rama pero estrema les llingües pondo en cutro cañes.

Clasificación El nome de la familia deriva de la pallabra nor 'persona' en idioma murik y pondo 'home' en idioma angoram. Como'l murik y angoram pertenecen a dos rames distintos de la familia'l términu nor-pondo usar pa nomar a la familia constituyida por estes dos cañes. Una clasificación estándar de la familia ye la siguiente:

Ross (2005) reparó que'l murik nun comparte la carauterístiques de la primera y segunda persona del kopar y les llingües pondo. La proppuesta tentativa de Foley (2005) ye que'l Chambri y el Angoram son cañes primaries, polo que la familia tendría cuatro rames: Nor, Chambari, Karawari–Yimas, Angoram.

Descripción llingüística Fonoloxía El llingüista William A. Foley fixo trabayu de campu sobre cuatro de les seis llingües de la familia. A partir del so trabayu, realizó un estudiu comparativu de la familia reconstruyendo a partir de llistes de cognaos el siguiente inventariu consonánticu pal proto-nor-pondo:

! colspan=2| !Llabial !Alveolar !Palatal !Velar |- align="center" ! rowspan=3|non-continuante !! simple | style="font-size:larger;" | | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" | |- align="center" ! pre-nasal | style="font-size:larger;" | | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" | |- align="center" ! nasal | style="font-size:larger;" | | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" | |- align="center" ! rowspan=3|continuante !! fricativa | | style="font-size:larger;" |

|- align="center" ! líquida | | style="font-size:larger;" |

|- align="center" ! aproximante | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" |

Pronomes Los pronomes reconstruyíos pal proto-nor-pondo son: {| class=wikitable |- | yo || *ama || nós dos || *ka-i, *ka-pia || unos pocos de nós || *(p)a-ŋk-i-t || [toos] nós || *a-i, *a-pia, *i-pi |- | tu || *nɨel mio || vós dos || *ka-o, *ka-pua || unos pocos de vós || *(p)a-ŋk-o-t || [toos] vós || *a-o, *a-pu, *i-pu(a) |- | él || *mɨn || ellos dos || *mɨnɨmp ? (M),*mpɨ ? (F) || unos pocos d'ellos || *mɨŋkɨ-t || [toos] ellos || *mump (M),*pum (F) |} Proto-Nor-Pondo (Foley) {| class=wikitable |- | nós dos || *ka-i, *ka-pa-i || unos pocos de nostros || *(pa)ŋk-it || toos nós || *a-i, *a-pa-i, *(y)i-i, *(y)i-pa-i |- | vós dos || *ka-o, *ka-pa-o || unos pocos de vós || *(pa)ŋk-ut || toos vós || *a-o, *a-pa-o, *(y)i-o, *(y)i-pa-o |- | ellos dos || ? || unos pocos d'ellos || *mɨŋkɨ || toos ellos || *mump ?

Comparanza léxica Los numberales en distintes llingües nor-pondo:Nor-Pondo Numerals (M. Rosenfelder)Nor-Pondo Numerals (E. Chan) {|class=wikitable style="text-align:center" |- ! rowspan=2|GLOSA ! colspan=2|Nor ! colspan=4|Pondo ! rowspan=2|PROTO-NOR-PONDO |- ! Murik || Kopar || Chambri || Yimas || Tabriak || Angoram |- | '1' || abéː || || mbwia- || mpa-m || mban || mbia- || *mbia- |- | '2' || kóːbo || kompari || -ri || p-rpal || simipay || -par || *-ri-pa(ri) |- | '3' || keróːngo || || -ram || p-ramnawt || simianmaw || -elɨm || *-ram |- | '4' || sannango || || || ma-mpl ama-mpl2+2 || samunum || || *sam-(?) |- | '5' || tabúːgo || || || tam || suam || || *tambu-(?) |- | '6' || patéib+1 || || || 5 mawŋkwat 1 || sambaymbia || || *5+1 |- | '7' || patéib+2 || || || 5 mawŋkwat 2 || sambasimipay || || *5+2 |- | '8' || patéib+3 || || || 5 mawŋkwat 3 || sambasimianmaw || || *5+3 |- | '9' || patéib+4 || || || 5 mawŋkwat 4 || sambawsanɨm || || *5+4 |- | '10' || dáːrabór || || || nuŋkara-wl || sumburi || ||

Referencies

Bibliografía Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". In Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, Jack Golson, eds. Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. páxs. 15-66. ISBN 0858835622

Categoría:Llingües de Papúa Nueva Guinea