José Simón Pardo y Barreda foi un abogáu, diplomáticu y políticu peruanu, qu'ocupó la Presidencia de Perú en dos causes: ente 1904 y 1908 y ente 1915 y 1919. Fíu de Manuel Pardo y Lavalle, fundador del Partíu Civil y Presidente de Perú, y tamién foi nietu del políticu y escritor Felipe Pardo y Árgoma.
José Pardo representó una nueva xeneración de civilistes con pruyimientos renovadores pal desenvolvimientu de Perú. Mientres el so primer gobiernu sofitó firme y conducentemente a la educación pública, la cultura y la defensa nacional. El so segundu gobiernu carauterizar pola violencia político y social, síntoma del escosamientu del civilismu como opción política y de la crisis mundial derivada de la Primer Guerra Mundial. Terminó siendo derrocáu por Augusto B. Leguía.
Biografía Nacíu en Lima como'l terceru de los diez fíos d'una les principales families de Perú, propietarios de la Facienda Tumán y de familia aristócrata. El so padre sería'l fundador del Partíu Civil y Presidente de Perú, Manuel Pardo y Lavalle, fíu del destacáu poeta y escritor Felipe Pardo y Árgoma, quien foi de Ministru de Rellaciones Esteriores y yera descendiente del conquistador Jerónimo d'Árgoma. La so madre foi María Ignacia Josefa Barreda y Osma, fía del fanegueru home de negocio Felipe Barreda y Aguilar "l'home de los Cinco Millones", por quien taría emparentáu con diverses personalidaes polítiques. Ente los sos hermanos tán Felipe Pardo y Barreda, V.° marqués de Fonte Formosa de Miranda, y l'inxenieru de mines Juan Pardo y Barreda, quien foi Presidente de la Cámara de Diputaos. Coles mesmes, foi primu de Felipe d'Osma, Pedro d'Osma y José de la Riva-Agüero y Osma, marqués de Montealegre de Aulestia, y sobrín de José Antonio de Lavalle y Enrique Barreda y Osma. Ye por estes rellación familiares que Manuel González Prada ironizó:
El so padre foi asesináu en 1878 cuando ocupaba la presidencia de la Cámara de Senadores, anque la so familia llogró refaer la so fortuna.
José Pardo cursó estudios escolares nel Institutu de Lima so la direición de profesores alemanes, y en 1881 ingresó na Facultá de Lletres de la Universidá Nacional Mayor de San Marcos, cuando la capital peruana topábase ocupada poles tropes chilenes. Llogró los graos de bachiller (1882) y llicenciáu en Lletres (1883); depués los de bachiller (1884), llicenciáu (1885) y doctor en Ciencies Polítiques y Alministratives cola tesis sobre los Principios que'l Derechu Internacional Priváu establez pa resolver los conflictos de Lleis en materia de matrimoniu» (1885). Tamién se graduó de bachiller en Xurisprudencia (1885) y finalmente titulóse d'abogáu (1886). Darréu, incorporar a les files del Partíu Civil que fundara'l so padre, convirtiéndose col tiempu nún de los sos líderes.
En 1888, sol gobiernu del xeneral Andrés Avelino Cáceres foi nomáu secretariu de la Llegación n'España, teniendo qu'asumir les funciones d'encargáu de negocios, del 2 de xunetu de 1888 al 16 d'ochobre de 1890, según la defensa de Perú mientres el conflictu de llendes col Ecuador, que'l so arbitraxe foi confiáu a la Corona española. Nesta ocasión correspondió-y redactar el primer Alegatu de Perú en tres volúmenes, un importante estudiu xurídicu que foi dende entós un fundamental documentu sustentatorio de la posición peruana nesi espinosu asuntu de llendes, que tardaría más d'un sieglu en resolvese. left|thumb|250px|Jose Pardo xunto col presidente Manuel Candamo, cuando Pardo yera Xefe de Gabinete y Rellaciones Esteriores en 1903. De vuelta al Perú, en 1890, abandonó la carrera diplomática pa consagrase a alministrar la so facienda azucrera «Tumán», en Chiclayo. En Lima incursionó nel negociu de la construcción al promover la urbanización del distritu de La Victoria y fundó en Vitarte una fábrica de texíos, que dio trabayu a gran númberu d'obreros, los mesmos que nel sieglu siguiente protagonizaríen lluches sociales.
En 1891 foi nomáu miembru de la Sociedá Xeográfica de Lima. En 1900 la Universidá de San Marcos riquió-y pa la Facultá de Ciencies Polítiques y Alministratives, confiriéndo-y les cátedres de Derechu Diplomáticu y d'Historia de los Trataos de Perú, qu'exerció hasta 1903. Foi tamién representante de la Universidá ante'l Conseyu Cimeru d'Instrucción Pública (1901-1903), que preparó la Llei de Reforma de la Enseñanza Secundaria que sería aprobada de 1904.
Sol gobiernu de Manuel Candamo (el segundu gobierno civilista dempués de Manuel Pardo) foi nomáu ministru de Rellaciones Esteriores, cargu que desempeñó del 8 de setiembre de 1903 al 14 de mayu de 1904; ente que Augusto B. Leguía, otru nuevu civilista, exercía'l Ministeriu de Facienda. Pero Candamo nun terminó'l so mandatu presidencial de cuatro años pos finó a los ocho meses d'asumir el mandu, el 7 de mayu de 1904, víctima d'una enfermedá.
Pardo casóse cola so prima hermana Carmen Heeren Barreda. Depués foi presidente constitucional de Perú en dos periodos: de 1904 a 1908 y de 1915 a 1919.
En siendo derrocáu por Leguía, foi desterráu a Nueva York. Moró n'Europa, en Biarritz (Francia), hasta qu'en 1944 retornó al Perú afaláu por una opinión pública favorable. Tres años dempués morrió en Lima.
Eleiciones presidenciales de 1904 Dempués de la muerte de Candamo, el segundu vicepresidente Serapio Calderón asumió la presidencia, pos el primer vicepresidente, Lino Alarco, tamién finara. A Serapio correspondía-y convocar a nueves eleiciones presidenciales, y nelles presentáronse dos opciones: El gobiernista Partíu Civil, aliáu col Partíu Constitucional o cacerista, presentó como candidatu a José Pardo y Barreda, perteneciente al sector xuvenil y reformista del civilismu, que desbancó na candidatura al vieyu presidente del Partíu Civil, Isaac Alzamora. El Partíu Demócrata, n'alianza col Partíu Lliberal, llanzó la candidatura del vieyu caudiellu Nicolás de Piérola Villena, ex-presidente de Perú.
Piérola, depués de dar una serie de vibrantes discursos, retiróse poco primero de producise les eleiciones, aduciendo falta de garantíes. José Pardo salió entós escoyíu presidente de manera apolmonante.
Primer Gobiernu (1904-1908)
right|thumb|250px|José Pardo y Barreda mientres el so primer gobiernu en 1906. José Pardo tenía 40 años al momentu d'asumir la presidencia, el 24 de setiembre de 1904. Foi un gobernante respetuosu de la llei, de les instituciones y llibertaes, pero la so política foi faer un gobiernu de partíu y non un gobiernu nacional.
Mientres esti gobiernu hubo amplia llibertá de prensa. Fixeron oposición al gobiernu los diarios El Lliberal, d'Augusto Durand, y La Prensa, fundáu en 1903 por Pedro d'Osma y que dende 1905 dirixó Alberto Ulloa Cisneros, fogosu y combativu periodista. Pero esta oposición faíase dientro de los marcos que dexaba la llei, ensin cayer n'escesos. Por ello, Pardo pudo faer dellos viaxes a provincies, lo qu'hasta entós nun fixera nengún presidente escoyíu democráticamente.
Pardo tuvo tres gabinetes de gobiernu, siendo'l de más llarga duración el primeru, presidíu por Augusto B. Leguía, hasta xunetu de 1907, cuando esti arrenunció pa preparar la so candidatura presidencial. El segundu gabinete, presidíu por Agustín Tovar Aguilar, duró solo d'agostu a ochobre de 1907; y el terceru y postreru, presidíu por Carlos Washburn, tuvo menos d'un añu. Mientres esti periodu los braceos amontar nel parllamentu ente'l partíu civil y los partíos demócrata y lliberal.
De siguío, les obres y fechos importantes d'esti gobiernu.
Aspeutu económicu Sol enfotu del ministru y Hacienda Augusto B. Leguía, realizáronse importantes reformes nel planu económicu. Reabrióse'l creitu nacional ante los mercaos estranxeros, al aprobase nel Congresu la celebración d'un emprestu de 600 mil llibres, llevada a cabu en 1905 col Bancu Alemán Tresatlánticu. Tres l'ésitu d'esti primer emprestu, quixo celebrase otru por trés millones de llibres, pa la construcción de ferrocarriles, pero esta vegada hubo una aportunante oposición parllamentaria. Fundóse la Caxa de Depósitos y Conseñamientos, institución encargada de curiar gratuitamente los valores que'l so depósitu fuera ordenáu o aceptáu pol Poder Xudicial o otres oficines públiques. Anovóse'l contratu cola Compañía Nacional de Recaldación, encargada del cobru de les contribuciones o tributos, pero afixéronse nueves condiciones pa rebaxar les onerosas comisiones que se llevaba dicha compañía. Empecipiáronse les operaciones de la Compañía Salinera Nacional, socesora d'una anterior compañía encargada de recaldar l'impuestu sobre'l sal (1906). Roblóse un arreglu cola Peruvian Corporation, la empresa encargada de los ferrocarriles, que se comprometió a siguir l'allongamientu de llinies ferriales. Ameyoróse'l sistema d'aduanes, p'amontar los ingresos provenientes de la esportación del guanu y l'algodón. Dictóse un nuevu reglamentu pal Tribunal Mayor de Cuentes (entidá encargada d'esaminar les cuentes fiscales.
Aspeutu educativu El primer gobiernu de José Pardo carauterizar por dar un gran impulsu a la educación. Foi'l más importante esfuerciu realizáu nesi sentíu dende l'entamu de la República. La instrucción primaria nel Perú, según la Llei de 1876, dictada por Manuel Pardo, taba en manes de los conceyos. José Pardo, so la xestión de la so Ministru de Xusticia ya Instrucción Jorge Polar (asocedíu dempués por Carlos Washburn), decidió camudar radicalmente dicha situación.
Por llei Nᵘ162 promulgada'l 5 d'avientu de 1905 dar# en reformar el sistema educativu. La educación primaria pasó a depender del gobierno central. Dispúnxose tamién qu'esta fora obligatoria y gratuita y qu'en faciendes, aldegues y mines hubiera siquier una escuela elemental mista al igual qu'en tou centru pobláu con más de doscientos habitantes. Construyéronse numberosos locales escolares modelos en Lima y el restu del país, forníos con material d'enseñanza adquiríu n'Europa. Al asumir Pardo'l gobiernu había menos de 1.500 escueles con alredor de 100.000 alumnos; al dexar el poder, esistía cerca de 2.700 escueles a les qu'allegaben 170.000 alumnos. Diose tamién estímulu a la carrera magisterial. Fundóse la Escuela Normal de Varones pa la formación de maestros de primaria, que dempués se denominó Institutu Pedagóxicu Nacional, base de la posterior Escuela Normal Superior, güei Universidá Nacional de Educación Enrique Guzmán y Valle, La Cantuta. Reorganizó la Escuela Normal de Muyeres. El 24 de setiembre de 1905 inauguró la Escuela d'Arte y Oficios de Lima, que la so direición asumió Pedro Paulet. Ye l'actual Institutu Cimeru Teunolóxicu Públicu José Pardo. Estableció escueles nocherniegues pa obreros nes más importantes capitales de departamentos; según escueles comerciales y escueles industriales, estes postreres de preferencia na rexón amazónica. Nel planu alministrativu creó la Direición Xeneral d'Instrucción de la que dependíen inspeutores encargaos del llabor de vixilancia en tola República. Nel cumal de dichu organismu topaba'l Conseyu Cimeru d'Educación, de calter puramente consultivu.
Aspeutu cultural Fundóse l'Institutu Históricu de Perú, actual Academia Nacional de la Historia, destináu a fomentar les investigaciones del soceder históricu peruanu. Asignóse-y como llocal el Palaciu de la Esposición. Fundóse l'Academia Nacional de Música. Fundóse'l Muséu Nacional d'Historia, coles sos seiciones incaica, colonial y republicana, so la direición del arqueólogu alemán Max Uhle. Fundóse l'Atenéu de Lima. Nes universidaes como San Marcos de Lima y San Antonio d'Abá del Cuzco diose pasu al estudiu de l'antropoloxía, de la mesma manera que se dexó l'ingresu nes sos aules a estudiantes muyeres.
Defensa militar thumb|250px|left|Cruceru Grau, mientres les pruebes oficiales del 20 de setiembre de 1906 en Glasgow, Escocia. Pardo esmolecer pola defensa nacional, siguiendo la obra empecipiada por Piérola, daqué que yera d'urxente necesidá frente a la agravación de los conflictos estremeros coles naciones vecines.