La xeografía de la Xunión Europea (XE) toma en cuenta dellos factores: en primer llugar la xeografía física y la so evolución al traviés de la so ampliación, y la so xeografía humana, esto ye, la so organización (la organización urbana, rural, o política, etc.), la riqueza (económica, cultural, etc.), que, al igual que la xeografía física, ta suxeta a cambeos rellacionaos coles sos ampliaciones. La xeografía de la XE tamién tien en cuenta les rexones d'ultramar de la Unión Europea y, en menor midida, los territorios dependientes de la Unión ensin ser parte d'ella.
La Xunión Europea ye una estructura ensin precedentes, qu'evoluciona acordies coles socesives ampliaciones. Asina, de primeres taba compuesta por solu seis países que llindaben el so algame xeográficu. Con 28 miembros, la XE creció y tien accesu a dellos mares y zones ambientales.
Presentación
Allugamientu La Unión tien una superficie de 4 376 780 km² (ocupa'l puestu séptimu nel mundu, tres Australia y per delantre de la India).
Asitiada nel continente européu, estender dende'l paralelu 35 norte nel Mediterraneu hasta más allá del círculu polar árticu en Escandinavia, y dende l'océanu Atlánticu al oeste hasta'l meridianu 30 este. La Unión ta llindada al sur col mar Mediterraneu, sacante nos Balcanes occidentales (colos que ye fronteriza Croacia, un Estáu miembru). Nel norte, la Unión ta bordiada pol mar Bálticu (al qu'inclúi), el mar del Norte y el norte del océanu Atlánticu. Estiéndese amás, considerando namái la parte europea, por trés zones horaries: dende UTC ±0 hasta UTC +2.
La Unión Europea tamién tien territorios d'ultramar como rexones ultraperiféricas. Tien dellos territorios nel continente americanu (la Guayana francesa, Martinica y Guadalupe); nel océanu Índicu (la islla de Reunión); y nel continente africanu (coles islles portugueses y españoles que son, respeutivamente, Madeira y les Islles Canaries). L'archipiélagu de les Azores, nel mediu del océanu Atlánticu, ye tamién parte de la XE.
Entá queden entrugues sobre la esistencia de llendes absolutes a la Unión Europea que pondríen fin al procesu d'ampliación. El principal problema plantegar con al respeutive de la candidatura de Turquía. Europa ye una península de Eurasia, que les sos llendes sur y esti "tradicionales", los Monte Urales y el Cáucasu, son oxetu de discutiniu. Esta definición nun toma en cuenta'l Cáucasu Sur: por casu, ente qu'estaos como Xeorxa, Armenia o Azerbaixán, son consideraos como parte d'Europa, Turquía ye de cutiu escluyida. El ex-presidente francés Valéry Giscard d'Estaing creía qu'Europa terminaba nel Bósforu y que Turquía, que namái tien un pequeñu territoriu na "parte europea" del Bósforu, nun puede ser incluyida. Xipre, asitiada al sur de Turquía y al altor de la mariña de Siria, nun plantegó estes cuestiones mientres el so accesu, anque acordies con esti puntu de vista xeográficu asítiase tamién n'Asia.
Composición thumb|right|450px| Estaos miembros de la Xunión Europea. Estaos candidatos a l'adhesión.
Área continental
Creada pol Tratáu de Maastricht en 1992 a partir de la Comunidá Económica Europea, la Unión Europea ye una organización sui generis que consta de ventiocho estaos miembros. A mediu camín ente la confederación y la federación, el Tribunal Constitucional Federal d'Alemaña utiliza'l neoloxismu Staatenverbund pa describir la so estructura.Esta pallabra alemana nun tien equivalente n'español, sicasí, anque podría traducise como "confederación d'Estaos", perdería'l so significáu inicial. La XE nun tien capital oficial, pero delles sedes institucionales; Bruxeles ye conocida como la capital de facto una y bones la mayoría de les instituciones tienen ellí la so sede.
Compuesta primero por seis países d'Europa occidental (1957: Bélxica, Francia, Italia, Alemaña, Luxemburgu y los Países Baxos), la Unión Europea amplióse gradualmente al norte (1973: Dinamarca ya Irlanda; 1995: Austria, Finlandia y Suecia), al sur (1981: Grecia, 1986: España y Portugal; 2004: Xipre y Malta), y finalmente escontra l'este (2004:Estonia, Hungría, Letonia, Lituania, Polonia, República Checa y Eslovaquia; en 2007: Bulgaria y Rumanía. Esta estensión nun se completó porque otros estaos tán en procesu d'adhesión: Albania, Islandia, Macedonia, Montenegru, Serbia y Turquía.
Rexones ultraperiféricas
Teniendo en cuenta los problemes económicu y social rellacionaos cola "gran alloñanza, insularidad, amenorgada superficie, relieve y clima adversos y dependencia económica d'un amenorgáu númberu de productos", nueve territorio insulares pertenecientes a la Unión tienen disposiciones especiales relatives a l'aplicación de los trataos. La llista d'estes rexones ultraperiféricas (RUP) ye establecida pol artículu 349 del TFUE.
Estes rexones dependen de tres Estaos miembros: una d'España, dos de Portugal, y seis de Francia. A España pertenecen les Islles Canaries nel océanu Atlánticu noroccidental, cerca de la África. De Portugal son les dos rexones autónomes d'Azores y Madeira, asitiaes nel océanu Atlánticu noroccidental, pero lloñe d'Europa y más cerca del continente africanu. A lo último, en Francia, estos son cuatro de los cinco departamentos d'ultramar: nel Caribe la Guyana francesa y (nes Antilles franceses) Guadalupe y Martinica, y nel océanu Índicu, Reunión, y la coleutividá d'ultramar de San Martín que nun camudó d'estatutu a nivel comuñal, desque se dixebró de Guadalupe el 15 de xunetu de 2007.
El departamentu francés de Mayotte nun camudó automáticamente l'estatutu de la islla a RUP en 2011. Acordies cola Comisaria de Política Rexonal, Francia tien de solicitalo al Conseyu Européu al traviés d'una carta a l'atención del presidente Herman Van Rompuy. La Comisión Europea tendrá de supervisar l'aplicación del mancomún comuñal na islla y unviar una notificación al Conseyu, que va decidir n'última instancia'l so estatutu. Poro, el Conseyu Européu emitió una declaración na qu'aprobaba'l cambéu de estatus de la islla en conformidá col artículu 355 párrafu 6 del TFUE, "cuando les autoridaes franceses echen voz de al Conseyu Européu y a la Comisión qu'asina lo dexa la evolución en cursu del estatutu internu de la islla".
Fronteres upright=1|right|thumb|Frontera de la XE (Eslovenia) con Croacia. upright=1|right|thumb|La cai Ledra en Nicosia.
La Unión Europea tien fronteres terrestres con diecinueve estaos (ye dicir 12 440,8 quilómetros), incluyendo diez que tán zarraos nel so interior.
Fronteres terrestres La mayor frontera ente la Unión Europea y otros países ye la que dixebra de Noruega con un llargor de 2 348 km, a la que-y sigue la frontera con Rusia, que mide 2.257 km.
Otres fronteres principales son les que tien con Ucraína que con un llargor de 1 257 km (y que s'estrema en dos partes por cuenta de la presencia de Moldavia cola que la Unión comparte una frontera de 450 km) y con Bielorrusia que mide 1 050 km. Otres fronteres importantes en términos de llargor, son aquelles que s'atopen ente la XE y Brasil con 730,4 km, Surinam con 510 km y Turquía con 446 km. A lo último, la XE tien una frontera de 15,9 quilómetros de llongura con Marruecos (Ceuta, Melilla, según dalgunos otros pequeños territorios españoles n'África.
Tamién hai llendes "internos" na XE por cuenta de la presencia d'Estaos que non pertecen a la XE pero atópense arrodiaos par los sos Estaos miembros.
Ente estos países isolados na XE, dos son costeros: l'enclave de Kaliningráu perteneciente a Rusia, y el Principáu de Mónacu. El exclave rusu de Kaliningráu, que comparten una frontera cola Unión de 437 km de llargu (llargor incluyíu na frontera de 2,257 quilómetros enriba). Con cuenta de facilitar la vida de los habitantes del óblast, la Comisión Europea propunxo'l 29 de xunetu de 2011 que se amplien a toles persones la oportunidá de dir a Polonia y Lituania ensin visa Schengen. La zona en cuestión atopar a 30 quilómetros de la frontera o a 50 km en casos escepcionales. El Principáu de Mónacu tien una frontera de 4,4 quilómetros cola Unión (190 km si tener en cuenta'l fechu que les sos agües territoriales son arrodiada peles agües territoriales de la XE).
Suiza ye un Estáu ensin accesu al mar, sicasí ardíciase, dende la Convención de Mannheim de 1868, de les "agües internacionales" qu'estienden del peracabó ponte del Rin hasta'l mar del Norte. Sicasí, sigue ensin salida al mar. La so frontera cola XE mide 1811 quilómetros. Liechtenstein, un pequeñu estáu fronterizu de Suiza, ensin mariña y ensin accesu al mar, tien una frontera de 34,9 km cola XE.
Andorra ye un estáu ensin salida al mar nel Pirinéu y ensin accesu al mar. La so frontera cola XE mide 120,3 km. Na bota italiana, dos estaos pequeños tienen salida al mar, ensin accesu al mar: la Ciudá del Vaticanu, que comparte una frontera cola Unión de 3,2 km, y San Marín que'l so frontera mide 39 km.
Los Balcanes occidentales, en xunto, son zarráu na Unión. Albania tien 282 km y Macedonia y Serbia tienen 394 km y 945 km de fronteres, respeutivamente, cola XE.
A lo último, dos países de los Balcanes occidentales tienen fronteres comunes cola XE dende la entrada de Croacia en 2013, anque siguen arrodiaos por ella: tratar de Bosnia-Herzegovina y Montenegru. Kosovu ye l'únicu país balcánicu ensin frontera cola XE (esti últimu estáu, ensin accesu al mar, nun ye reconocíu unánimemente pola comunidá internacional, vease reconocencia internacional de la independencia de Kosovu).
Esiste una frontera de facto ente Xipre y la República Turca del Norte de Xipre pero esti postreru tao nun ye reconocíu internacionalmente (vease Rellaciones esteriores).
N'América del Sur la Guayana Francesa parti con Surinam y Brasil. Amás nel Caribe, San Martín de Francia, parte con Sint Maarten (San Martín) de los Países Baxos que ta fuera de la Xunión Europea.
Fronteres marítimes thumb|right|upright=2|Zona económica esclusiva (ZEE) de la Unión Europea. La XE tien fronteres marítimes con munchos países. Estes fronteres son la continuidá marítima de les fronteres terrestres o dafechu nel mar.
Les fronteres puramente marítimes inclúin: Arxelia con España, Francia ya Italia; Antigua y Barbuda con Guadalupe; Barbados con Martinica; Dominica con Guadalupe y Martinica; Exiptu con Grecia y Xipre; les islles de la Canal con Francia y el Reinu Xuníu; les islles Feroe col Reinu Xuníu y Dinamarca; la islla de Man col Reinu Xuníu ya Irlanda; Israel con Xipre; el El Líbanu con Xipre; Libia con Grecia, Italia y Malta; Mauriciu con Reunión; Montenegru con Italia; Santa Llucía con Martinica; Siria con Xipre; Tunicia con Italia y Malta; Venezuela con Guadalupe y Martinica.
Carauterístiques territoriales
Países y territorios d'ultramar Los países y territorios d'ultramar (o PTU) son les dependencies y territorios d'ultramar de los Estaos miembros de la Unión Europea que nun formen parte de la Unión, sinón que tien un estatutu d'asociaos a los Estaos miembros dende'l Tratáu de Lisboa.
Esti estatutu aplicar a cuatro Estaos miembros: Dinamarca, Francia, los Países Baxos y el Reinu Xuníu.