Marina Ginestà i Coloma foi una militante comunista na Segunda República y la Guerra Civil Española.

Marina Ginestà adquirió notoriedá pola fotografía que'l 21 de xunetu de 1936 tomó-y el fotógrafu alemán Hans Gutmann (Juan Guzmán) na terraza del Hotel Colón de Barcelona, cuando cuntaba apenes con 17 años d'edá. Esta semeya tornóse nún de los iconos gráficos de la Guerra Civil. Mientres la guerra trabayó como periodista en dellos medios de comunicación republicanos, lo mesmo que de mecanógrafa y como intérprete del corresponsal del diariu soviéticu Pravda, Mijaíl Koltsov.

Biografía

Primeros años Marina Ginestà i Coloma ñació'l 29 de xineru de 1919 en Toulouse (Francia), nel senu d'una familia obrera de llarga trayeutoria reivindicativa y d'esquierdes qu'emigrara a Francia dende España. Los sos padres yeren dos xastres comunistes españoles: Empar (Amparo) Coloma Chalmeta, de Valencia, y Bruno Ginestà Manubens, natural de Manresa. Yera la más pequeña de los dos fíos que tuvo'l matrimoniu Ginestà-Coloma —el so hermanu Albert ñaciera, tamién en Toulouse, el 6 de xineru de 1916—. La so güela materna, Micaela Chalmeta, militante socialista, foi una pionera del feminismu y del cooperativismu en Cataluña y participó nos socesos de la Selmana Tráxica de 1909. El so güelu paternu, Joan Coloma, tamién resalió nel mundu cooperativu catalán y foi militante de la seición catalana del PSOE.

En 1928 la familia tornó pa España y asitióse en Barcelona. El so compromisu políticu foi intensu nos años previos a la instauración de la Segunda República y sobre manera en mientres ésta. Bruno Ginestà y Empar Coloma militaron na Federación Comunista Catalano-Balear (FCCB) del Partíu Comunista d'España (PCE) pero caltuviéronse fieles al PCE cuando ésta abandonó la so disciplina. El padre de Marina foi deteníu en 1930 por desertar del exércitu. Activu tamién nel movimientu cooperativista, en 1934 formaba parte de la Cooperativa de Camisería y Confección. Tamién militaba na Unión Xeneral de Trabayadores (UXT) y cuando la Guerra Civil foi'l secretariu del comité rexonal d'enllaz ente la CNT y l'UXT en Cataluña —la UXT taba en Cataluña controlada pol Partíu Socialista Unificáu de Cataluña, PSUC—. La so madre tamién foi mui activa nel movimientu cooperativista, siguiendo la trayeutoria de la so madre, Micaela Chalmenta —Empar Coloma foi una de les integrantes más actives de l'Agrupación Femenina de Propaganda Cooperatista, creada en 1932-. En 1933 formó parte de la candidatura del Partíu Comunista de Cataluña (PCC) —la seición catalana del PCE, creada como tal en 1932— por Barcelona ciudá nes eleiciones llexislatives d'esi añu, y, al añu siguiente, de la candidatura por Barcelona del PCC nes eleiciones monicipales —compartió candidatura en dambes eleiciones con figures llueu tan relevantes como Lina Odena y con dirixentes del comunismu "ortodoxu" catalán como José del Barrio, Hilario Arlandis o Antonio Sesé—, ensin resultar escoyida en nengún de los comicios. Perteneció tamién al Socorru Colloráu Internacional. Tantu Empar Coloma como la so madre, Micaela Chalmeta, significáronse na promoción del papel de la muyer nes lluches sociales de la dómina. El tíu maternu de Marina, Joan Coloma Chalmeta, tamién mui activu nel cooperativismu —en 1920 fundó Aición Cooperativista, l'órganu d'espresión de la Federación Rexonal de Cooperatives de Cataluña, del que foi primer direutor—, foi dirixente de la Xunión Socialista de Cataluña y de la UXT catalana nel periodu republicanu y militó llueu nel PSUC, fasta la so muerte en 1937. Nel periodu republicanu, Marina y el so hermanu Albert afiliáronse a les mocedaes del PCC. Ello foi qu'Albert foi deteníu en 1933 por espublizar propaganda comunista y de nuevo en 1935 —foi xulgáu en xineru de 1936 y absueltu—.

Guerra Civil Española El compromisu políticu de Ginestà nos años previos al españíu de la Guerra Civil Española yera yá intensu. En febreru de 1936 espublizóse una semeya na prensa na qu'apaecía na cabecera d'una manifestación, xunto con otros mozos comunistes, celebrando la lliberación de Companys del penal del Puerto de Santa María. Nella apaecía xunto a Ramón Mercader, tamién militante de les mocedaes comunistes y futuru asesín de Trotsky, col que tuviera un curtiu romance l'añu anterior, primero que Mercader fuera encarceláu pola so militancia comunista —naquella dómina considerábase-y un muyeriegu—.

N'abril d'esi añu, convirtióse en militante de les Mocedaes Socialistes Unificaes de Cataluña (JSUC) —formada pola fusión de les organizaciones xuveniles comunistes y socialistes de Cataluña—. Xunto otros collacios de les MSUC, collaboró como traductora de francés na organización de la llamada Olimpiada Popular, eventu multideportivu que diba celebrase en Barcelona en xunetu como rempuesta a los Xuegos Olímpicos de Berlín. L'eventu nun aportó celebrase porque na madrugada del 19 de xunetu produxo la sublevación de parte de la guarnición barcelonesa. Nel cursu de los combates delles fuercies sublevaes atrincheráronse nel Hotel Colón de la plaza de Cataluña. Tres la so rindición, esi mesmu día, les MSUC apoderánrose del edificiu, que llueu se convirtió en centru de reclutamientu y en sede del Partíu Socialista Unificáu de Cataluña —PSUC, creáu díes depués, el 23 de xunetu—. Ye nesti edificiu onde Juan Guzmán tomó la semaya que dio notoriedá a Marina Ginestà. Esta emplegóse como mecanógrafa del Comité Militar del PSUC —el so hermanu Albert xunióse a la columna Trueba-Del Barrio y marchó pal frente d'Aragón—. En pallabres de Teresa Pàmies, tamién militante de les MSUC y llueu dirixente del PSUC, si Ginestà nun llegó a formar parte de la direición de les MSUC nun foi por falta de valía, sinón porque prefirió'l trabayu nel frente a quedase na retaguardia.

Tres la llegada a primeres d'agostu a Barcelona de Mijaíl Koltsov —corresponsal del diariu soviéticu Pravda y, según munchos autores, axente de Stalin n'España—, Miquel Valdés, secretariu d'Organización del PSUC, asignó a Ginestà como intérprete de Koltsov, que falaba fluyidamente francés. Con él asistió Ginestà a la entrevista col dirixente anarquista Bonaventura Durruti, que se celebró en Bujaraloz (Zaragoza), nel frente aragonés el 14 d'agostu —delles semeyes de Guzmán amuesen a Ginestà, identificada enquivocadamente como "Jinesta" xunto a Koltsov nel alcuentru col líder anarquista—. Según Ginestà, entrevistada en 2008, el tonu de la entrevista foi críticu con Stalin y esti fechu sedría la causa de la muerte de dambos —Durruti morrió en circunstancies ensin esclariar en payares, en Madrid, durante'l asediu a la ciudá; Koltsov foi llamáu a Moscú en 1937, denunciáu durante la Gran Purga en 1938 y executáu en 1940—. Na obra que espublizó sobre la guerra civil enantes la so cayida en desgracia, Diariu de la guerra d'España, Koltsov citó a Ginestà («Marina Ginesta, callada, sollerte, col pelo curtao a lo mozu, combatiente nes barricaes de la plaza de Colón, concienzuda mecanógrafa y traductora») como ún de los exemplos d'emancipación de la muyer española («l'auténtica muyer española qu'afayó, siguiendo a Dolores Ibárruri, na hora difícil de la llucha del pueblu, la so verdadera imaxe, firme y enternecedora»). En volando a Madrid dende Barcelona, a mediaos d'agostu, Koltsov nun volvió falar de Marina Ginestà.

Esisten discrepancies alrodiu de si Ginestà entró en combate durante la Guerra Civil o non. Según la narración de Koltsov, Marina Ginestà cuntára-y como ella, xunto col so hermanu Albert y un amigu común, pertenecientes los trés a les mocedaes comunistes, «tomaron el fusil» al producise la sublevación militar y apostáronse nes barricaes de la plaza de Colón —nun esiste plaza de Colón en Barcelona; podría tratase de la plaza de Cataluña, xunto al Hotel Colón, o de la plaza onde s'atopa'l monumentu a Colón, a la fin de La Rambla—. Ellí, el so amigu morrió nos combates. Xulio García Bilbao señala sicasí que l'amigu al que Marina se refería, Pere Plá, morrió d'un tiru na cabeza, mientres combatía con Albert, ensin que Marina tuviera presente. Nel restu de les sos memories, Koltsov describe como Ginestà, durante los sos llabores como intérprete, nun se alloñaba d'un pesáu y antiguu fusil. Sicasí, la mesma Ginestà manifestó en delles entevistes enantes la so muerte que, sacantes nes semeyes que Guzmán fizo-y el 21 de xunetu de 1936, nun tomó nunca una arma. Per otra parte, el periódicu comunista Muyeres espublizó en mayu de 1937 un artículu nel qu'emponderaba la valentía y disciplina de seis milicianes, ente les que citaba a Ginestá, de la cual dicíase que participaba en combate.

Marina Ginestà apaeció tamién nel testimoniu d'otru de los testigos de la Guerra Civil Española: Pablo de la Torriente Brau, escritor, periodista y revolucionariu cubanu que llegó a España en setiembre de 1936, como corresponsal de la revista d'Estaos Xuníos New Masses y l'órganu del Partíu Comunista Mexicanu El Machete, xunióse al exércitu republicanu y morrió nel frente de Madrid, en Majadahonda, el 18 d'avientu del mesmu añu. Ente'l 10 de setiembre y el 21 de payares de 1936, De la Torriente Brau escribió catorce cróniques periodístiques. Una d'elles, ensin data, foi «Cuatro moces nel frente», na que recueye los testimonios de cuatro moces: Libertad Picornell, de 16 años; Soledad Soler y Marina Ginestá, de 15 y 17 años respeutivamente —a les qu'entrevistara al so pasu per Barcelona, al entamu de la so estancia n'España—, y Maruja, de 18, a la qu'entrevistó en Buitrago de Lozoya.. La crónica espublizóse primeramente en Peleando con los milicianos (Méxicu, 1938) y llueu en Cartas y crónicas de España (L'Habana, 1999).. El testu, dedicáu simbólicamente a toles muyeres que combatíen escontra'l fascismu n'España, amuesa'l plasmu del autor al atopase a cuatro muyeres bien moces combatiendo como los sos collacios homes de la mesma edá y amostrándose cola sabiduría de persones madures. Nel so retratu, nel que describió físicamente a Marina de forma correuta, esaxera'l so papel nos primeros díes de la Guerra Civil en Barcelona.

Durante'l so periodu como periodista na retaguardia, Marina definió'l so llabor de la siguiente forma: «Yéramos periodistes y el nuestru oficiu yera que non decayera enxamás la moral, espublizábamos el lema de Juan Negrín 'con pan o ensin pan, aguantar'. Y creyer ». A finales de 1938 yera redautora nel periódicu comunista Verdad, en Valencia, el cual sofitaba firmemente la política de resistencia a estazón del presidente del Conseyu de Ministros, Negrín. L'entusiasmu de llucha y victoria quedó reflexáu nes sos pallabres, nuna entrevista realizada nel añu 2008 pola axencia EFE:

Exiliu