thumb|Distintes escenes de la historia del fútbol. La historia del fútbol, considerar a partir de 1863, añu de fundación de The Football Association, anque los sos oríxenes, al igual que los demás códigos de fútbol, remóntense dellos sieglos nel pasáu, particularmente nes islles britániques mientres la edá Media. Magar esistíen puntos de mancomún ente distintos xuegos de pelota que se desenvolvieron dende'l sieglu III e. C.
Los primeros códigos británicos que dieron orixe al fútbol asociación carauterizar pola so poca organización y violencia estrema. Sicasí, tamién esistíen otros códigos menos violentos y meyor entamaos. Quiciabes unu de los más conocíos foi'l calcio florentín, deporte d'equipu bien popular n'Italia que tuvo incidencia nos códigos de delles escueles britániques. La formación definitiva del fútbol asociación tuvo'l so momentu culminante mientres el sieglu XIX. En 1848 representantes de distintos colexos ingleses diéronse cita na Universidá de Cambridge pa crear el códigu Cambridge, que funcionaría como base pa la creación del reglamentu del fútbol moderno. Finalmente, en 1863 na ciudá de Londres oficializáronse les primeres regles del fútbol asociación.
Dende entós el fútbol tuvo una crecedera constante, hasta aportar a el deporte más popular del mundu con unes 270 millones de persones arreyaes. Cola realización de la primer xunta de la International Football Association Board en 1886 y la fundación de la FIFA en 1904, el deporte espandióse hasta llegar a tolos rincones del mundu. A partir de 1930 empezar a apostar la Copa Mundial de Fútbol, que se convertiría nel eventu deportivu con mayor audiencia del mundu.
Oríxenes
Xuegos antiguos thumb|Representación moderna del kemari en Xapón.
L'actividá más antigua que s'asemeye al fútbol o a dalgún otru códigu del cual téngase conocencia data de los sieglos III y II e.C. Estos datos basar nun manual d'exercicios militares correspondientes a la dinastía Han de l'antigua zona media de China. El xuegu yera llamáu ts'uh Kúh (tamién puede atopase como tsu chu o luju), y consistía en llanzar una pelota colos pies escontra una pequeña rede de distintos materiales. Una variante amestaba una modalidá onde'l xugador tenía de sortear l'ataque de los sos rivales. Tamién nel Alloñáu Oriente, anque unos cinco o seis sieglos dempués del xuegu mentáu enantes, esistía una variante xaponesa llamada kemari, que tenía un calter más ceremonial, siendo l'oxetivu del xuegu caltener una pelota nel aire pasándo-yla ente los xugadores.
Nel Mediterraneu destacáronse dos formes de xuegos: el harpastum en Roma y l'epislcyros en Grecia, sobre'l cual tiense bien poca información. El mentáu en primer términu yera apostáu por dos equipos nun terrén rectangular demarcado y estremáu a la metá per una llinia. Los xugadores de cada equipu podíen pasase un pequeñu balón ente ellos, y l'oxetivu yera unvialo al campu contrario. Esta variante foi bien popular ente los años 700 y 800, y a pesar de ser introducida nes Islles Britániques la so ascendencia escontra'l fútbol actual ye dudosa. thumb|Mural d'un xugador de fútbol en Tepantitla cerca de Teotihuacan, Méxicu. Mientres la Era de los descubrimientos empezar a conocer deportes provenientes del Nuevu Mundu. Envalórase que'l pok ta pok de la cultura maya tendría 3.000 años d'antigüedá. En Groenlandia tamién se xugaba un deporte que s'asemeyaba al fútbol, ente que'l xuegu denomináu marngrook d'Oceanía tenía carauterístiques que la asemeyaben más al fútbol australianu. No que güei ye Estaos Xuníos los aboríxenes practicaben otros xuegos: el pasuckuakohowog nel área continental y el asqaqtuk n'Alaska. Los indíxenes de l'Amazonia boliviana aseguren que los sos antepasaos prauticaron un deporte nel que teníen de correr detrás d'una bola de goma que teníen d'introducir ente dos palos ensin faer usu de les manes.
Edá Media thumb|Atopo de fútbol d'antroxu. thumb|Un campu de calcio florentín na Plaza de la Basílica de Santa Cruz en Florencia (1688).
Conozse como fútbol medieval a los distintos códigos practicaos na Europa de la Edá Media, particularmente nes Islles Britániques y zones aledañas. El rexistru más antiguu d'una actividá similar al fútbol moderno na dómina surdió nos años 1170 de la mano d'un testu de William FitzStephen, onde esplicaba la realización d'un xuegu de pelota (nun s'usaba la pallabra fútbol) practicáu polos mozos londinenses. La violencia d'estos xuegos y la necesidá de que los soldaos prauticaren l'arquería en llugar de lo primero llevaron a que Eduardu II d'Inglaterra prohibiera'l xuegu en 1314. Dende entós los xuegos siguieron en forma illegal.
El soule yera un xuegu de pelota francés que se practicaba en praos, montes, llanures y hasta les villes o estanques. El fin yera devolver el balón nun llugar indicáu, el fogón d'una casa por casu. En ciertos casos, hasta había que moyar el soule nuna fonte antes d'agospialo na ceniza. El xuegu yera pos namái una galopiada inmensa entecortada d'engarradielles (scroumages o mêlées) más o menos encarnizadas. El preséu de xuegu podía ser una pelota de cueru, una vexiga de gochu enllena de segáu, una pelota de tela o una bola de madera. Unu de los documentos más antiguos que concernen a la soule ye una ordenanza del rei Carlos V de Francia de 3 d'abril de 1365, na que precisa "que nun puede figurar ente los xuegos que sirven l'exerciciu del cuerpu". En 1440, otra interdicción fecha pol obispu de Tréguier precisa qu'esti xuegu yá se practica dende va bien de tiempu y amenaza a los xugadores cola escomunión y 100 sueldos de multa, lo que prueba que la soule foi bien apreciada naquella dómina: había qu'inspirar el mieu pa terminar col xuegu.
El fútbol d'antroxu yera practicáu nes Islles Britániques y taba carente de regulación. El númberu de participantes per equipu yera polo xeneral ilimitáu, llegando inclusive participar pueblos enteros. Práuticamente cualquier forma de treslladar el balón a la meta contraria, dacuando allugada nel pueblu rival, yera válida, anque nun se dexaba asesinar a otra persona. Los oríxenes del fútbol d'antroxu son inciertos, anque esiste una hipótesis qu'afirma que provenía del norte de Francia. Dalgunes d'estes variantes siguen practicándose la dómina previa a la cuaresma (shrovetide n'inglés), siendo una de les más conocida'l Ashbourne Shrovetide Football, deporte practicáu nel pueblu inglés d'Ashbourne. Los equipos tán conformaos por persones nacíes a unu y otru llau del ríu Henmore, y l'oxetivu del xuegu ye llevar una pelota hasta la meta contraria, un monumentu de piedra allugáu na agua, y cutir el balón 3 vegaes contra'l mesmu.
N'Italia practicábase una variante del fútbol medieval llamada calcio florentín, deporte más entamáu y menos violentu que los sos pares británicos. El deporte tuvo los sos oríxenes en Florencia nel sieglu XVI, siendo 1580 l'añu en que Giovanni Bardi presentó'l primer xuegu de regles. Xugar con dos equipos de 27 xugadores cada unu, y l'oxetivu yera sumar más puntos que l'equipu rival. Pa esto asitiábase un furacu a cada llau del campu de xuegu, que yera de dimensiones similares a un campu de fútbol actual, pero cubiertu d'arena. Utilizando cualesquier parte del cuerpu tenía d'introducise la pelota en dichos furacos, colo cual llográbense 2 puntos, pero si fallaba'l tiru sumábase mediu puntu al equipu rival. L'alcuentru duraba 50 minutos y yera controláu por 8 árbitros. Los torneos que s'apostaron hasta l'actualidá consten de 4 equipos, representaos por ciertos colores, unu pa cada zona de la ciudá. Un tratáu de 1561 asegura que'l deporte tuvo incidencia nuna variante del fútbol d'antroxu británicu. En 1930 el xuegu volvió practicase tres 200 años d'ausencia, esta vegada como autopromoción de la cultura italiana al cargu de Benito Mussolini.
Escueles britániques Mientres el sieglu XVI les variantes del fútbol d'antroxu, caracterizaes hasta'l momentu pola so violencia, desorganización y constantes prohibiciones por cuenta de los puntos antes mentaos, empezaron a formar parte de les actividaes de recreación y educación física estudiantiles de les distintes escueles privaes de les Islles Britániques, conocíes nesi llugar como escueles públiques, siendo supervisaes y llexislaes poles autoridaes escolares.
Mientres los sieglos XVIII y XIX los distintos colexos fueron oficializando los sos xuegos de regles. Les escueles de Rugby, Marlborough y Cheltenham desenvolvieron xuegos onde se dexaba l'usu de los pies y les manes; Shrewsbury y Winchester primaben l'usu de los pies pa patiscar y treslladar la pelota (driblear); Charterhouse apostaba los sos alcuentros nos claustros de los monesterios; Eton y Harrow introducieron la disputa d'alcuentros en grandes terrenales al campu, lo cual fomentaba'l llanzamientu del balón a grandes distancies utilizando los pies; Westminster (Cambridge) utilizaba un xuegu más axatáu, onde se dexaben los tackles. En 1848 dellos d'estos colexos dieron cita na Universidá de Cambridge pa unificar los sos códigos y crear un xuegu de regla estándar: les Regles de Cambridge.
Na primer metá del sieglu XIX se reglamentaron les primeres regles del fuera de xuegu. Podíen apreciase distintes variedaes de lleis, munches de les cuales evolucionaron a les regles actuales de off-side de dellos códigos del fútbol.
De los distintos códigos escolares anguaño namái tres colexos siguen apostando alcuentros en forma regular con eses regles: Eton, Harrow y Winchester. Eton tien dos variantes: el xuegu de campu, bien similar al fútbol actual anque con aspeutos del rugbi como los scrums y los tries, y el xuegu de la paré, un deporte que se xuega nun campu allargao y bien estrechu con un muriu al so llau y que'l so oxetivu ye llevar el balón al estremu contrariu. El fútbol en Harrow xuégase principalmente colos pies, anque pueden utilizase les manes pa detener el balón o pa emburriar a un adversariu, y el so oxetivu ye faer pasar la pelota ente dos postes verticales allugaos nos estremos del terrén. El xuegu de Winchester xugar nun terrén de 73 por 24,5 metros, que tien redes nos sos llaterales pa torgar que'l balón abandone'l campu. Combina aspeutos del fútbol y el rugbi, y tien como principal carauterística qu'un xugador d'un equipu nun puede tocar el balón dempués de que fuera tocáu por un compañeru.
Unificaciones del sieglu XIX A mediaos del sieglu XIX en Gran Bretaña empezó un procesu regulador del fútbol d'antroxu, estableciendo regles escrites que pudieren ser compartíes llargamente. Daquella'l fútbol yera practicáu ente los estudiantes de les escueles secundaries privaes con regles bien imprecises que variaben considerablemente d'escuela a escuela. En delles escueles podía correse cola pelota nes manes, mientres n'otres non; en dalgunes había una llinia de fuera de xuegu, pero n'otres non; en dalgunes podíase tomar, placar (tacklear) y patiscar al xugador contrariu, pero n'otres non; delles promovían un xuegu más grupal basáu nel pase, incluyíu'l pase fai alantre (pass forward), mientres otres promovían un xuegu más individual basáu na habilidá (dribbling, recatie) y la fuercia de cada xugador. Y en cada escuela esistíen infinites variantes y cambeos.
Nos años 1840 Gran Bretaña tuvo un gran desenvolvimientu del so red ferroviaria que dexó a les persones treslladase a mayores distancies. Esti procesu fixo posible la realización de competencies intercolegiales, pero al poco tiempu fíxose evidente que yera necesariu unificar les regles, porque anque les mesmes solíen alcordase antes de cada alcuentru, ello nun llograba evitar los reclamos y discutinios sobre lo que se podía y lo que nun se podía faer.
Magar les lleis del fútbol asociación fueron oficializaes en 1863, les regles de Cambridge fueron tomaes como base pa la creación del códigu actual. Otru reglamentu popular na dómina, les regles de Sheffield, tamién apurrió carauterístiques importantes al nuevu deporte.
Regles de Cambridge