Alfarnate ye un conceyu de la provincia de Málaga, Andalucía, asitiáu na comarca de l'Axarquía, nel norte de la provincia, llendando cola provincia de Granada, a unos 50 Km de la capital malagueña.
En 2016 cuntaba con una población de 1.135 habitantes.
Toponimia El nome del pueblu paez provenir de la pallabra árabe Al-farnat, que significa molín de farina. Ello ye que yá apaez documentada la referencia a Alfarnate nel sieglu X como zona de fuerte producción de farina. Nel vecín pueblu de Alfarnatejo inda pueden contemplase dos molinos fariñeros que funcionaben cola agua del regueru (en sieglos anteriores d'enforma caudal) y que dan una idea de lo que yera esta zona naquellos tiempos.
Alfarnate ye usualmente carauterizáu como pueblu de la Axarquía, anque realmente forma parte d'una zona estremera ente la citada Axarquía y la llanura d'Antequera. Xunto con Alfarnatejo, Colmenar y Casabermeja, Alfarnate forma parte d'una especie de zona de transición que dacuando se vieno llamando "Montes Orientales de Málaga". Alministrativamente suélse-y incardinar na Axarquía de Vélez, a pesar de nun tener cuasi nada de mancomún colos pueblos axárquicos. Alfarnate anguaño pertenez al partíu xudicial de la ciudá de Málaga, ciudá cola que caltién cuasi la totalidá de rellaciones comerciales según la mayoría de contactos per tresporte de viaxeros. Tradicionalmente, Alfarnate caltuvo la mayoría de contactos per carretera con Málaga, Granada y cola cercana ciudá de Loja. Coles mesmes, tien una historia de mancomún con pueblos cercanos como son Zafarraya (cuasi colonizada con alfarnateños nel sieglu XIX) y Villanueva del Trabuco, principalmente.
Xeografía thumb|200px|thumb|Pinar del picu Vilo. Asitiáu nel norte de la provincia, ye'l pueblu más altu (les cais tán asitiaes a 925 metros sobre'l nivel del mar) y el so términu ta dafechu arrodiáu de sierres pertenecientes al movimientu xeolóxicu de la Subbética con formaciones de dolomías y margocalizas como la Sierra de Camarolos pol suroeste, la Sierra del Jobo, que les sos visos formen la frontera del so términu per oeste y noroeste, col picu del Chamizo (1.641 msnm). El norte xeográficu ye tamién, col puertu de los Alazores, la divisoria cola Sierra de Alhama que la percuerre de norte a sureste, coles formaciones como'l Tajo de los Palombos (1.302 m), p'atopase nel Puertu del Sol (1.100 m) cola Sierra de Enmedio que la delimita pel sur con picos como'l de Vilo (1.415 m), Gallu (1.361 m) y el Morrón de Malinfierno que protexe'l pueblu pel sur (1.077 m). Metanes estes sierres de consederable altor, Alfarnate gocia d'un formosu valle a más de 900 metros que fai d'ésti unu de los más raros exemplos de pueblos de monte n'Andalucía.
Hidrografía Les sos corrientes d'agües, los regueros de Palancar y Morales, -esti postreru conocíu como regueru de Juan Lorca- conflúin al sur del pueblu pa formar el ríu Sabar. Tamién tien numberosos manantiales como'l de Barrionuevo, Castillejo y l'Ejido qu'alimenta la Villa.
Historia El nome se Alfarnate, como'l del so hermanu menor Alfarnatejo, ye un términu d'orixe árabe formáu a partir de “Al-farnat” que significa molín de farina. Tamién se-y quier identificar col axetivu antiguu de “alfarnate” que significa pillu o fistol. Tanto'l términu como l'asentamientu d'actual Alfarnate fueron habitaos dende la Prehistoria polos primeros pobladores de la rexón, como se queda patente nos restos que s'atopen nes terraces del regueru Palancar y Morales, y na confluencia de dambos, onde s'alluga la villa, que se remonten al periodu Musteriense. Yá nel Neolíticu se documentan talleres de xiles en redol al puertu de los Alazores y les primeres muertes d'asentamientos estables que pudieron perdurar hasta dómines históriques. La primer referencia escrita de la que tenemos noticia'l de los Alfarnates, nel sieglu X, como zona o alquerías de fuerte producción de farina, por ello'l so nome.
Nos primeros díes d'abril de 1487 pasó por Alfarnate procedente de Villanueva del Trabuco, pol puertu de los Alazores, un cuerpu d'exércitu formáu por 12.000 homes d'a caballu y 50.000 d'a pies a les órdenes de D. Fernando, pa la conquista de Vélez. Una vegada conquistada la contorna nun apaez como ye habitual, nes primeres referencies parroquiales de 1505 y 1510, sicasí como la puebla de Los Alfarnates dambes villes van correr históricamente xuntes hasta'l sieglu XVII en que s'estremen cola actual nomenclatura. Siendo anecdóticu les males rellaciones ente los dos pueblos hasta va pocos llustros.
Tres la Guerra de la Independencia y el desarrollu del s.XIX, el so términu, como'l de Alfarnatejo, va ser pasu escontra la mariña y abellugu de bandoleros nes sos carroceríes, ente que yeren escorríos pola Guardia Civil, moteyada como lo “migueletes”.
Monumentos y llugares d'interés thumb|200px|thumb|Vista de Alfarnate. Bien antigües Cases Consistoriales: na estructura urbana del pueblu destaca l'edificiu del Conceyu, obra del sieglu XVI, formáu por una planta noble que fuelga sobre portalaes con arcos de mediu puntu nel pisu baxu. D'ente los edificios que funcionen como conceyu ye'l más antiguu de la provincia de Málaga. D'antiguo foi'l pósito municipal, onde s'efectuaba'l pagu d'impuestos n'especie (ceberes, etc). Tres una importante restauración na so fachada ya interiores, mientres los años 80, l'edificiu de la casa consistorial alfarnateña afayó los arcos de mediu puntu que permanecieren ocultos al esterior mientres sieglos, según verdugadas de lladriyu que percuerren tola so fachada. L'interior ye dignu de ver, formáu por bóvedes de mediu cañón y de crucería.
Ermita de La nuesa Señora de Monsalud: ta asitiada nun cuetu dientro del pueblu, ente'l Barriche -el barriu altu- y el Egido. Al traviés de los sieglos, foi una de les ermites coles rentes más altes de tola diócesis de Málaga, debíu al gran númberu de fieles que tenía y al gran númberu de tierres que taben dedicaes a sufragar los sos cultos. Ye una obra del sieglu XVI que consta de dos naves separaes por arcos formeros de mediu puntu. Les cubiertes son de madera, de par y nudiellu na principal, y de colgadizo na llateral. La cabecera ta formada por dos bóvedes de media naranxa y un camarín exagonal d'estilu barrocu, exentu del edificiu, bien paecíu na so forma esterior al de la ilesia del conventu de los Remedios d'Antequera. El camarín nel que s'asitia la imaxe de la venerada patrona del pueblu que da nome a esti templu, cubrir con una bóveda formada por arcos cruciaos de mediu puntu, con mapa d'adornos de yeserías barroques, pilastres, foyarasca, y guirlandes. La fachada de la ermita, orixinal onde les haya y única nel so estilu en tola provincia de Málaga, contién una portalada de tres arcos de piedra, de mediu puntu, según una espadaña na cubierta, na qu'hai asitiada una campana que data de 1627. Nel altar mayor destaca'l retablu d'estilu neobarrocu, de mediaos del sieglu XX, procedente de la parroquia ya instaláu equí nel añu 1957. A los pies de la nave principal, esiste coru eleváu. D'antiguo esti coru comunicar cola casa rectoral amiesta a la edificación de la ermita, dende la cual tamién había pasu escontra'l presbiteriu y el camarín de la Virxe. De la casa yá nun queda nada al ser baltada nos años 70.
Insigne ilesia parroquial de Santa Ana: Monumentalmente, xunto cola ermita, la obra artística más importante del pueblu, tamién del sieglu XVI, llevantada sobre planta de salón con tres naves separaes por pilastres cuadrangulares, sobre los que se sofiten arcos de mediu puntu. Les naves cubrir con armadura de madera de par y nudiellu na central y de colgadizo nes llaterales. Tien tres puertes esteriores y ta totalmente exenta, al nun esistir edificiu dalgunu que fuera construyíu xunto a ella. Ye por esto una de les poques nel so estilu dientro de la provincia de Málaga. El so artesonado foi remozado nes obres de restauración que tuvieron llugar nos años 90 (concluyeron en marzu de 1994). Exteriormente, la ilesia parroquial de Santa Ana rematar na fachada con una torre mudéxar de tres altures, con machón central alredor del cual xuben les escaleres sosteníes por bóvedes interiores de lladriyu, de mediu cañón dignes de contemplar y tien cuerpu de campanes con seis baldíos. La ilesia parroquial tien coru eleváu a los pies de la nave central, y un gran bautisterio a los pies de la nave de la epístola que se cubrir con bóveda de crucería. Ye dignu de mención el canciellu, talláu en nocéu y pinu, con pilastres y motivos florales, que foi apocayá restauráu n'anguaño de 2010. el citáu canciellu salvar de la so quema total mientres la Guerra Civil, gracies a la intervención de D. José Pascual Moreno, vecín del pueblu que camudó por lleña les puertes que diben ser quemaes polos milicianos en 1936. Hasta eses feches esti templu cuntaba con una impresionante ayalga de talles, retablos, y orfebrería, que se perdió cuasi na so totalidá. Nesti últimu añu, el Excelentísimo Conceyu enguapeció tola redolada de la ilesia parroquial y amás allumar artísticamente, colo cual ganó enforma esti edificiu monumental de Alfarnate.
Tamién yeren dignos de mención los dos pontes de lladriyu que comunicaben dambes partes del pueblu salvando'l Regueru del Palancar -qu'estrema al pueblu en dos metaes-. Nos años 80 baltóse'l principal (Ponte del Pilar), non ensin oposición de bona parte del pueblu, ente que la segunda ponte, más pequeñu pero tamién cuntando con sieglos d'esistencia, foi coles mesmes baltáu nos años 90. Los dos dir per parte del Conceyu de Alfarnate, en nome d'un supuestu "progresu y modernidá".
thumb|Cai de Alfarnate. Marzu de 2012
Política y alministración L'alministración política del conceyu realízase al traviés d'un Conceyu de xestión democrática que los sos componentes escoyer cada cuatro años por sufraxu universal. El censu eleutoral ta compuestu por tolos residentes empadronaos en Alfarnate mayores de 18 años y nacionales d'España y de los restantes estaos miembros de la Xunión Europea. Según lo dispuesto na Llei del Réxime Eleutoral Xeneral, qu'establez el númberu de conceyales elegibles en función de la población del conceyu, la Corporación Municipal de Alfarnate ta formada por 9 conceyales. Na llexislatura vixente (2007-2011), el Partíu Socialista Obreru Español d'Andalucía (PSOE-A) tien 5 conceyales frente a los 3 que tien Izquierda Xunida Los Verdes-Convocatoria por Andalucía (IULV-CA) y l'únicu cocejal que tien el Partíu Popular (PP).Salvador Urdiales (PSOE) foi escoyíu alcalde de Alfarnate el 7 d'avientu de 2013, en sustitución de José María Ruiz Lizana, que'l pasáu 26 de payares arrenunció al cargu por amor, pa dise a formar una familia a Panamá xunto a la so novia.
Economía El sector primariu ocupa casi'l cientu per cientu d'una economía dedicada cuasi n'esclusiva a una vega, regada polos sos regueros, que se cultiva de trigu y de los garbanzos d'indiscutible calidá y fama; dellos olivares y daqué de almendro, complementar con una pequeña cabaña caprina y ovina. Nos últimos años esplotóse enforma'l cultivu de regadío en tola so variedá, tomates, llechugues, alcachofes, calabacín, fabones, pimientos, melones… esplotando l'agua del sosuelu na que dichu pueblu ye bien rica. Tamién se fueron introduciendo delles variedaes d'árboles frutales como son les cereces o les mazanes. Ello ye qu'aprovechando la puxanza granible de la cereza na llocalidá, en xunu de 2015 celebróse la IX edición del Día de la Cereza, carauterística pol so tamañu y sabor. El cultivu de dichu frutu ye aparente nesti enclave, una y bones les baxes temperatures de la zona facer aparente pa la producción de la mesma.
Cultura thumb|200px|thumb|Campos de Alfarnate.
Gastronomía