La xeografía de Canadá ye bien vasta y diversa. Ocupando la mayor parte de porción norte del continente norte americanu (precisamente un 41%), Canadá constitúi'l segundu país más grande del mundu en superficie total, namái superada por Rusia. Canadá entiende un inmensu territoriu ente l'océanu Pacíficu, al oeste, y l'océanu Atlánticu, al este; por cuenta de esto'l so lema d'Estáu ye: «A Mari Usque Ad Mare» (llatín: De mar a mar).
L'océanu Árticu al norte; Groenlandia ta al nordeste. Más allá de la mariña sur de Terranova atópase Saint Pierre y Miquelon, una Coleutividá d'Ultramar (en francés: Collectivité d'outre-mer) perteneciente a Francia. Dende 1925, Canadá reclamó la porción del Árticu ente los 60ᵘ O y los 141ᵘ E de llonxitú; sicasí, esti reclamu nun ye universalmente reconocíu.Vease en:
Cubriendo un territoriu de 9.984.670 km² (tierra: 9.093.507 km², agua: 891.163 km²), la superficie de Canadá ye equivalente a un pocu menos de trés quintos de la de Rusia, menos de 1,3 vegaes la d'Australia, poco menor que la d'Europa y más de 40.9 vegaes la del Reinu Xuníu. En área total, Canadá ye un pocu más grande que China y los Estaos Xuníos; sicasí, ye daqué más pequeña n'área cubierta per tierra (China cubre 9.596.960 km² de tierra y los Estaos Xuníos, 9.161.923 km²), ocupando'l cuartu llugar a nivel mundial nesta categoría.
L'asentamientu más septentrional de Canadá (y del mundu enteru) ye la Estación de Fuercies Canadianes de Alert ― llatitú: 82ᵘ 30′ ― (xusto al norte de la llocalidá d'Alert, Nunavut), allugada nel estremu norte de la islla d'Ellesmere a namái 834 km del Polu Norte.
El Polu Norte magnéticu atópase dientro de territoriu canadianu (puramente, dende'l puntu de vista físicu, tratar d'un polu sur) ; sicasí, estudios recién amuesen que ta moviéndose escontra Siberia.
Puntos xeográficos estremos thumb|300px|right|Imaxe satelital de Canadá. Los puntos xeográficos estremos de Canadá son los siguientes:
Canadá (inclúi tierres insulares):
Puntu más septentrional en tierra: Cabu Columbia, islla d'Ellesmere, Nunavut ― n'agua: Polu Norte ― 90ᵘN Puntu más meridional: Middle Island, Ontario ― Puntu más occidental: frontera ente Yukón y Alaska ― 141°00'O Puntu más oriental: Cabu Spear, Terranova ― )
Canadá continental:
Puntu más septentrional: Murchison Promontory na Península de Boothia, Nunavut ― 71°58'N Puntu más meridional: Point Palee, Ontario ― 41°58'N Puntu más occidental: frontera ente Yukón y Alaska ― 141°00'W Puntu más oriental: Cabu St. Charles, Llabrador ― )
Relieve:
Puntu más baxu: nivel del mar ― 0 m Puntu más altu: Monte Logan (5.959 m)
Árees protexíes de Canadá Canadá cunta con 7.642 llugares protexíos, que cubren 964.199 km² o'l 9.69% de la superficie total del país.
Hidrografía thumb|250px|Cuenques hidrógráficas principales.
Canadá tien vastes reserves d'agua: el 7% de l'agua duce del mundu, una cuarta parte de les tierres húmedes y la tercera mayor cantidá de glaciares (dempués de L'Antártida y Groenlandia).
Cuenques hidrográfiques Esisten cinco principales cuenques hidrográfiques en Canadá: la del océanu Glacial Árticu, la del Atlánticu, la del Pacíficu, la de la badea de Hudson y la del golfu de Méxicu. La cuenca ártica recueye les agües de les rexones del norte de Alberta, Manitoba y Columbia Británica, la mayor parte de los Territorios del Noroeste y Nunavut, según ciertes zones de Yukón. Los cursos d'agua d'esta cuenca fueron pocu utilizaos na producción d'enerxía llétrica, cola esceición del Mackenzie, el ríu más llargu de Canadá. El ríu Peace, el ríu Athabasca, el Gran Llagu del Osu y el Gran Llagu del Esclavu —el llagu más grande y el segundu llagu más grande allugaos na so totalidá en territoriu canadianu— son los elementos significativos de la cuenca ártica: cada unu d'ellos arrama al ríu Mackenzie, siendo'l principal drenaxe de la cuenca nel océanu Glacial Árticu.
La cuenca del Atlánticu ta principalmente alimentada pol ríu San Llorienzo y los sos afluentes, ente los que destaquen el Saguenay, el Manicouagan y l'Outaouais. Esta cuenca estender na so totalidá poles Provincies Atlántiques (les zones fronterices ente Québec y Llabrador formen parte de la división continental atlántica), la mayor parte del Québec densamente pobláu y grandes zones del sur d'Ontario. Los Grandes Llagos, el llagu Nipigon, el ríu Churchill y el ríu Saint John son otros elementos importantes na cuenca atlántica canadiana.
La cuenca del Pacíficu ta dixebrada pelos Montes Predreses, en Columbia Británica y Yukón, de les cuenques del océanu Glacial Árticu y de la badea de Hudson. La cuenca ye importante na regación de la rexón interna de la Columbia Británica (por casu nos valles del ríu Okanagan y del ríu Kootenay) y na producción d'enerxía hidroeléctrica. Los sos elementos de mayor preponderancia son los ríos Yukón, Columbia y Fraser.
La cuenca de la badea de Hudson estender a lo llargo d'un terciu de la superficie de Canadá. Cubre gran parte d'Ontario y Québec, principalmente'l norte, Manitoba, la mayor parte de Saskatchewan, el suroeste de Nunavut y la metá meridional de la isla de Baffin. Esta cuenca cumple un rol trascendente na llucha contra les seques de les praderíes y na producción d'enerxía hidroeléctrica, especialmente en Manitoba y el norte d'Ontario y Québec. Los sos elementos más importantes inclúin el llagu Winnipeg; el ríu Nelson, el ríu de Saskatchewan Norte, el ríu de Saskatchewan Sur (que desagüen nel ríu Saskatchewan); el ríu Assiniboine; y el llagu Netiling, na islla de Baffin.
La parte más meridional de Alberta desagua nel Golfu de Méxicu al traviés del ríu de la Lleche y los sos afluentes. El ríu de la Lleche («Milk River») naz nos Montes Rocosos, en Montana, pasa depués a la provincia de Alberta y torna de nuevu a los Estaos Xuníos, onde apurre les sos agües al ríu Missouri, y depués al Mississippi. Una pequeña zona del suroeste de Saskatchewan tamién desagua por Battle Creek, que desagua na Leche Río.
Océanos y mares La divisa de Canadá «a mari usque ad mare» ye bien apropiada. Tres océanu arrodien el país: l'océanu Atlánticu, al este, l'océanu Pacíficu, pel oeste y l'océanu Árticu pel norte.
El país tien por ello una gran fachada marítima y ello dexó'l florecimientu del comerciu, yá sía nel este o nel oeste del país. El puertu canadianu más abastecíu ye'l de Vancouver, asitiáu na mariña oeste del país, siguíu pol de Montreal, el puertu interior más importante del mundu.
Prever pa un tiempu non bien alloñáu'l destemple branizu de la banquisa del océanu Árticu. Esto abriría una nueva vía comercial agora inexplotada: el Pasu del Noroeste. Esti asuntu provoca de fechu conflictos sobre la soberanía del Canadá nel Árticu.
Xeomorfoloxía mariniega Mares: mar de Beaufort, mar del Llabrador y mar de Lincoln. Golfos y badees: golfu de San Llorienzo, badea de Baffin, badea de Hudson, badea de Fundy, badea des Chaleurs, bahía James y el golfu d'Alaska. Estrechos: estrechu de Belle Isle, estrechu de Davis, estrechu de Hudson, estrechu de Nares, estrechu de Georgia, estrechu de Honguedo, estrechu de Hécate y estrechu de Juan de Fuca. Estuarios: estuariu del San Llorienzo. Deltes: delta del ríu Freser y del ríu Mackenzie. Fiordos: badea Burrard, badea Bute, badea Howe, badea Jervis y badea Knight.
Llagos de Canadá
Canadá ye un país dafechu derrotu per ríos y con infinidá de llagos. Por cuenta de los grandes procesos de glaciación que sufrió tien más de dos millones de llagos: de los que s'atopen dafechu en Canadá, más de 31.000 tienen una superficie ente 3 y 100 km², y 563 tienen más de 100 km². Ente los llagos más importantes del país, atópense cuatro de los cinco Grandes Llagos, asitiaos al sur de la provincia d'Ontario: Llagu Cimeru llagu Furón llagu Erie y llagu Ontario.
Nos Territorios del Noroeste atopen otros dos grandes llagos: el Gran Llagu del Osu (31.153 km²) y el Gran Llagu del Esclavu (28.400 km²) (con una superficie equivalente a Bélxica, 30.510 km²).
Ríos de Canadá Canadá tien una gran cantidá de ríos. Dalgunos de los más importantes, d'oeste a este, son:
Ríu Fraser (1.370 km), naz nos Montes Rocosos y desagua nel Pacíficu. Ye'l ríu más llargu de la Columbia Británica. Ríu Columbia (2.044 km), naz nel llagu Columbia (Columbia Británica) y desagua nel Pacíficu en percorriendo los estaos norteamericanos d'Oregón y Washington. En términos de caudal, ye'l ríu más grande ente los que flúin escontra l'océanu Pacíficu dende América del Norte, y el segundu de mayor llargor dende los Estaos Xuníos. Tamién ye'l ríu que mayor cantidá d'enerxía hidroeléctrica produz n'América del Norte. Ríu Koksoak (874 km), que desagua na badea de Ungava, nel estrechu de Hudson, en Québec. Ríu Mackenzie, qu'escurre polos Territorios del Noroeste. Ye'l ríu canadianu más llargu, con 4.241 km. El so caudal, de 10.300m³/s, ye equivalente al del San Llorienzo. Desagua nel mar de Beaufort, al norte de los Territorios del Noroeste. Ríu Nelson (660 km), escurre dende'l llagu Winnipeg hasta la badea de Hudson, en Manitoba. Río San Llorienzo, na frontera canadiano-americana; en Canadá estender per Ontario y Québec. Ye una importante vía navegable que dexa una entrada fonda al interior del continente norteamericanu y dexó el poblamientu del mayor llar canadianu, el sur de Québec y d'Ontario. Montréal, Laval, Trois-Rivières, Québec, Lévis, Sept-Îles y Rimouski son ciudaes quebequesas asitiaes nes sos veres o nes sos islles.
Ríu Churchill (856 km), en Terranova, qu'arrama al Atlánticu. Ríu Saint-Jean (673 km), que naz nel estáu de Maine y desagua na Badea de Fundy, nel Atlánticu, en Nueva Brunswick.
Xeografía florística
Canadá lleva a cabu un plan d'aición pa la biodiversidá en respuesta a alcuerdu internacional de 1992. El plan centrar na caltenimientu d'especies en peligru y de ciertos hábitats. Los biomes principales de Canadá son:
Tundra Monte boreal Monte mistu Monte templáu d'árboles de madera duro y con flor Pradería Montes Rocosos (el so vexetación combina la de la tundra y la de les praderíes) Monte templáu de coníferes (el monte templáu de coníferes na zona costera de la Columbia Británica ye un exemplu)
Xeografía humana thumb|300px|right|Canadá comparáu con: Federación rusa, Lliga Árabe, Unión Europea, China, EE. UU. y Brasil. Canadá ta estremada en trelce provincies y territorios. Según Statistics Canada, el 72% de la población concentrar nos 150 km (95 el mio) escontra'l norte dende la so frontera colos Estaos Xuníos, el 70% vive al sur del paralelu 49, y alredor del 60% de la población vive a lo llargo de los Grandes Llagos y el ríu San Llorienzo ente Windsor, Ontario y la ciudá de Québec. Esto dexa a la enorme mayoría del territoriu canadianu bien esparcidamente poblada; la densidá de población en Canadá ye de 3,5 hab/km², una de les más baxes del mundu. A pesar d'eso, el 79,7% de la población canadianu mora n'árees urbanes, onde la densidá poblacional ta creciendo.
Canadá comparte la frontera más llarga del mundu colos Estaos Xuníos, que mide 8.893 km (5.526 el mio); d'ellos, 2.477 km (1.539 el mio) son con Alaska. La dependencia insular danesa de Groenlandia atopar al nordeste de Canadá, dixebrada de les Islles Ártiques Canadianes pola badea de Baffin y l'estrechu de Davis. Les islles franceses de Saint Pierre y Miquelon tán allugaes al sur de la mariña de Terranova nel golfu de San Llorienzo.