L'alemánicu cimeru (en alemánicu Hegschtalemannisch, n'alemán Höchstalemannisch) ye una variedá dialeutal del alemánicu, una llingua altoxermánica cimera. Anque de cutiu considerar como parte de la llingua alemana, la intelixibilidá mutua colos dialeutos xermánicos non alemánicus y col alemán estándar ye bien llindada.

Los dialeutos del alemánicu cimeru falar nes rexones alpines de Suiza: el Oberland bernés, les partes germanófonas del cantón de Friburgu, el cantón del Valais y nos llugares con población d'orixe walser (la mayoría en Suiza, pero tamién n'Italia y n'Austria; vease idioma walser). Al oeste, al sur y al sureste, atópense arrodiaos por Llingües romániques y al norte, por dialeutos altu alemánicus. Nel cantón suizu de los Cantón de los Grisones Grisonos, solo se fala alemánicu cimeru nos enclaves walser de la zona de fala romanche de Prättigau, Schanfigg y Davos, ente que nel valle del Rin, Coira y Engadina fálase altu alemánicu.

Carauterístiques La principal carauterística de los dialeutos alemánicus superiores ye l'ausencia de diptongos, atopándonos por casu hiatos en pallabres como 'nevar', 'construyir' (n'altu alemánicu , ).

Alemánicu cimeru (Sense) Altu alemánicu (Berna) Alemán estándar Traducción schnyy schneiy schneien (col diptongu [aɪ]) nevar boy bouy bauen construyir

Otra carauterística del alemánicu cimeru que lo estrema d'otres variedaes del alemán ye que'l adjectivo tamién se torna cuando forma parte d'un predicáu nominal:

Alemánicu cimeru (Sense) Altu alemánicu (Berna) Alemán estándar Traducción as isch schöns äs isch schön ye ist schön ello ye guapu si isch schöni si isch schön sie ist schön ella ye guapa

En munchos dialeutos alemánicus superiores puede atopase una forma plural especial de los sustantivos femeninos débiles. A diferencia de les anteriores carauterístiques, ésta nun ye un arcaísmu, sinón que puede surdir pola influyencia de los dialeutos romances vecinos:

Alemánicu cimeru (Sense) Alemánicu cimeru (Glaris) Altu alemánicu (Berna) Alemán estándar Traducción a Tana y Tanny y Tanny eine Tanny un abetu zwü Tany zwi Tanny zwo Tanny zwei Tannen dos abetos

Otru arcaísmu de los dialeutos alemánicus superiores ye la pervivencia del xenitivu posesivu, ausente por completu en munchos dialeutos altu alemánicus.

Munchos dialeutos altu alemánicus tienen distintes desinencies verbales nos trés persones del plural, por casu: wir singe(n) (n'español nós cantamos), dir singet (vós cantáis) y si singent (ellos canten). En cuasi tolos demás dialeutos alemanes úsase la mesma terminación pa la primera y tercer persones del plural.

Hai dialeutos del altu alemánicu qu'inda caltienen la desinencia -n que se perdió na mayoría de dialeutos altoxermánicos.

Los dialeutos alemánicus superiores considérense los más arcaizantes del alemán. Por casu, el dialeutu de Lötschental inda tenía tres tipos distintos de verbos débiles (como nel altu alemán antiguu) a principios del sieglu XX.

Estensión Oberland bernés Cantones d'Uri, Obwalden y Nidwalden Cantón de Schwyz, sacante'l distritu de Höfe Cantón de Glaris El distritu de Sense nel cantón de Friburgu (Senslerisch) Cantón del Valais (idioma walser): enclaves llingüísticos fundaos polos walser: nel cantón del Tesinu: Bosco/Gurin nel cantón de los Grisones: Obersaxen, Valse, Safiental, Rheinwald, Avers, Mutten, Davos, Prättigau n'Italia: Valle d'Aosta: Gressoney-La-Trinité, Gressoney-Saint-Jean, Issime Vercelli: Alagna Valsesia, Rima San Giuseppe, Rimella, Riva Valdobbia Verbania-Cusio-Ossola: Formazza, Macugnaga el walser escastóse en: Carcoforo, Rimasco, Fobello, Salecchio, Ornavasso, Campello Monti, Agaro, Ausone en Liechtenstein: Triesenberg n'Austria: en Vorarlberg: Damüls, Grosswalsertal, Kleinwalsertal; Tannberg con Schröcken, Lech y Warth nel Tirol: Lechleiten y Gehren

Referencies

Categoría:Llingües de Suiza Categoría:Altoxermánicu superior