El dialeutu granadín (Llamáu en delles ocasiones andaluz oriental) ye un dialeutu del castellanu que fálase nes actuales provincies d'Almería, Granada, Málaga y Jaén, amás de la ciudá autónoma de Melilla.

Forma parte de los dialeutos castellanos meridionales. Comparte asina munches traces colos sos vecinos dialeutales: andaluz, manchegu y murcianu, siendo esti postreru al que más s'asemeya y non al andaluz. thumb|right|300px|Acentos que conflúin na rexón de Granada o Andalucía oriental. Orixe del dialeutu granadín Dende la Reconquista (1492) hasta'l fin de la Rebelión de les Alpujarras (1571) la mayor parte de la población del Reinu de Granada yera mudéxar, siendo mínima la población procedente de los reinos cristianos. Asina, tres les deportaciones asocedíes en 1569, 1570 y 1571, el Reinu de Granada quedó práuticamente despobláu; d'esta forma, fueron espulsaos 140.000 mudéxares.

La procedencia de los repobladores esplica la evolución del dialeutu granadín. Na actual provincia d'Almería, cuasi la metá de los repobladores que s'asitiaron nella yeren murcianos, siendo'l restu valencianos y de Jaén y, en menor midida, cordobeses, sevillanos y castellanos.

thumb|right|300px|Diminutivos del idioma castellanu, onde se repara'l "-ico" como predominante na rexón de Granada o Andalucía Oriental.

Vocalismu del granadín El sistema vocálicu del granadín disitingue más tiembres que'l castellanu estándar. Esto foi bien tempranamente reconocíu como atestigüen los trabayos de T. Navarro Tomás (1939) y E. Alarcos Llorach (1949), esti postreru dixo que s'atopaben nueve vocales. Otros llingüistes como M. Alvar (1955) amplíen esti sistema entá más hasta les diez unidaes distintives , y un sistema similar de diez unidaes foi propuestu por G. Salvador Caja (1957), anque depués amenorgar a nueve realmente distintives. A diferencia del castellanu estándar, el granadín posé diez sonído vocálicos {|class=wikitable style="text-align:center;" |- ! !! Anterior !! Central !! Posterior |- ! Zarrada | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" | |- ! Semizarrada | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" | |- ! central | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" | |- ! central | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" |

! Abierta | style="font-size:larger;" | | style="font-size:larger;" |

La oposición ente vocales abiertes y zarraes percibir na formación del plural por casu: {|class=wikitable style="text-align:center;" |- ! Forma fonolóxica !! glosa !! xéneru y númberu |- |/el pero/ /lɔ perɔ/ /lɔ pɛrɔ/ |'el perro' 'los perros masculín singularmasculín plural |- |/la mesa/ /læ mesæ/ /læ mɛsæ/ |'la mesa' 'las mesas femenín singularfemenín plural |} La diferencia d'obertura dexa estremar singular de plural, inclusive naquellos dialeutos onde'l reflexu aspiráu de /-s/, ye dicir [h] o [ʰ], sumió.

Ver tamién Castellanu Dialeutu murcianu Dialeutu andaluz Dialeutu manchegu Rexón de Granada

Referencies

Categoría:Idioma castellanu Categoría:Provincia de Granada Categoría:Provincia d'Almería Categoría:Provincia de Málaga Categoría:Provincia de Jaén Categoría:Andaluz