El Idioma surigaense, también conocido como Idioma surigaonón, es una lengua bisaya hablada por en Filipinas, concretamente en las provincias de Surigao del Norte, Islas Dinagat, Surigao del Sur y algunas partes de Agusan del Norte, en especial los pueblos cercanos al lago Mainit, Agusan del Sur y Dávao Oriental.

Su similitud con el idioma cebuano obedece la fuerte inmigración cebuana que ha aportado abundante léxico. Pese a todo las personas que hablan cebuano difícilmente pueden entender a sus vecinos surigaenses, salvo que hayan vivido en la región desde hace años.

También está muy relacionado con el Idioma joloano (Bahasa Sūg), desprovista de sus y palabras de influencia árabe, y también con el dialecto Butuanón de Butuan, en peligro de extinción.

Subfamilia Para una relación completa de las lenguas del grupo agrupadas por subfamilias, véase el Anexo:Lenguas bisayas, apartado «Subgrupo y otros datos» La subfamilia de las lenguas bisayas meridionales incluyen el joloano, el surigaonón y el butuano, hablados en zonas al norte y al suroeste de Mindanao, isla de Palawan y, fuera de Filipinas, en Kalimantan Oriental (Indonesia) y Sabah (Malasia);

Comparativa entre los idiomas: Surigaense, dialecto cebuano hablado en Mindanao y dialecto Tausug del Joloano EspañolTausugSurigaenseCebuano¿Cuál es su nombre?Unu in ngān mu?Unu an ngayan mu?/Unu may imo pangayan?Unsa ang pangalan nimo?Mi nombre es MohamedIn ngān ku MuhammadAn ngayan ku ay Muhammad/An ako ngayan kay MuhammadAng pangalann nako kay Muhammad¿Cómo estás?Maunu-unu nakaw?Kumusta naman kaw?Kumusta ka?Yo estoy bien, (también)Marayaw da isabMadayaw da isab aku (Tandaganon) or Marajaw da isab aku (Surigaonon)Maayo ra ko/Maayo¿Dónde se encuentra Ahmad?Hawnu hi Ahmad?Hain si Ahmad?/Haman si Ahmad?Asa si Ahmad?Se encuentra en su casaHa bāy siyaSa bay siya/sijaSa balay syaGraciasMagsukulSalamatSalamatMe estoy alojando en o Yo vivo enNaghuhula’ aku haYaghuya aku saNagpuyo ako saYo estoy aquí en la casa.Yari aku ha bay.Yadi aku sa bay.Ni-a ko sa balay.Estoy hambriento.Hiyapdi' aku.In-gutom aku.Gi-gutom ko.Es allí, en la escuela.Yadtu siya ha iskul.Yadtu siya/sija sa iskul.Tu-a sya sa iskwelahanPersonaTauTauTawo(Mar / río) actualSugSugSulogDíaAdlawAdlawAdlawNocheDuwmDuwmGabi-iHoyBiháunKuman AdlawaKaron AdlawaAyerKáhapunKáhapunGahaponAnteayerTa’kisaMin-agi na adlawNi-agi na adlawMañanaKunsuwmSiluwmUgmaPasado mañanaKu’nisaSunod na adlawSunod nga adlawEsta nocheDuwm iniini na duwmKaron nga gabi-i/Ining gabi-iAnocheKábi-iKábi-iKagabi-iMañanaMahinaat/MaynaatBuntagBuntagTardeMahapunHapunHapunMediodíaMataas SugaUdtoUdtoMedianocheTungaan DuwmTunga nan DuwnTunga sa gabi-i¿Qué día es hoy?Adlaw unu biháun?Unu na adlaw kuman?Unsa nga adlaw karon?¿Qué día te irás?Adlaw unu kaw tumulak?Unu na adlaw kaw mo-larga?Unsa nga adlaw ka mo-larga?Me iré el sábado pasado.Miyanaw aku sin sabtu’ yaun.An panaw ku ini nan sábado yaun.Ang lakaw nako ni adtong sábado.¿Cuándo se come?Ka’nu sila kimaun? Kinun-u sila kin-maun?Kanus-a sila nikaon?¿Cuándo llegaste?Ka’nu kamu dimatung?Kinun-u kamu min-abot?Kanus-a kamo niabot?¿Cuándo van a la escuela?Ku’nu kaw pa iskul?kinun-u kaw mokadto sa iskul?Kanus-a ka mo-adto sa iskwelahan?¿A dónde vas?Pakain kamu manaw? Pahain kamu mamanaw?Asa mo pa-ingon manlakaw?¿Quién es ese tipo?Hisiyu in usug yaun?Sin-o na usug yaun?Kinsa nga tawo na?¿Quiénes son los dueños de esta camiseta?Kansiyu in badju ini?Kansin-u na badu ini?Kang kinsa nga senina kani?¿Dónde está la madre?Hain hi Inah?Hain si Ima?Asa si mama?¿Qué día naciste? (la fecha de tu nacimiento)Ka’nu kaw piyag-anak?Kinun-u kaw in anak?Kanus-a ka gipanganak?¿Por qué lloras?Mayta’ kaw timangis?Nanga kaw ga-tiyaho?Ngano nga naghilak ka?¿Cómo puedes dormir?Biyariin kaw magtuwg?Unu-unu sa kaw matuwg?Unsa man ka matulog?¿Cómo está mamá?Maunu-unu na hi Inah?Ya-unu na sa si Ima?Unsa na man si mama?

Véase también Anexo:Lenguas bisayas

Referencias

Dumanig, Francisco (2005). A descriptive analysis of Surigaonon language. [online article]. Retrieved December 4, 2008: https://web.archive.org/web/20110202144041/http://lingweb.eva.mpg.de/jakarta/seals/Dumanig_SEALS_XVI_Abstract.pdf

Categoría:Lenguas de Filipinas Categoría:Lenguas bisayas