La Cohors XXIII Voluntariorum civium Romanorum fue una unidad auxiliar del Ejército romano, del tipo Cohors quinquagenaria peditata, creada a mediados del y destruida hacia mediados del . Durante todo este período de tiempo estuvo asignada a la guarnición de la provincia romana de Germania Superior, en la zona del limes germano-rético.
Reclutamiento y operaciones militares bajo los Antoninos 250 px|miniaturadeimagen|izquierda|Ara votiva dedicada a los Campestres por Publio Quincio Término, natural de Sicca Veneria en África, Tribuno de la unidad en el . La unidad fue reclutada por orden del emperador Antonino Pío hacia 146,El primer testimonio de la unidad procede del imperio de Antonino Pío, y, aunque puede fecharse de manera amplia entre 145 y 161, la datación temprana es la más apropiada al contexto: AE 2005, 1112, Marbach am Neckar, Alemania: [Imp(erator) Caesar T(itus) A]elius Hadrianu[s/ Antoninus Aug(ustus) Pi]us pontifex maxim[us/ trib(unicia) pot(estate) --- imp(erator) II c]o(n)s(ul) IIII p(ater) p(atriae) coh(ors) XXIIII vo[l(untariorum) c(ivium) R(omanorum)/ --------]ne leg(ato) Aug(usti) pr(o) pr(aetore) y asignada al castellum Benningen (Alemania),Castellum Benningen:de:Kastell Benningen ; cfr. AE 2005, 1112 supra y CIL XIII 6449, cfr. infra cuando éste decidió desplazar el limes germano-rético unos 30 km hacia el interior del territorio germano, ampliando los Agri Decumates y el trazado de la frontera, por lo que se vio en la necesidad de disponer de más unidades auxiliares; no considerando necesario reclutar nuevas legiones, permitió el alistamiento de ciudadanos romanos para formar esta cohorte.
Una vez desplazado el limes hacia el este, la cohorte fue acuartelada en el castellum Murrhardt (Alemania),Castellum Murrhardt: de:Kastell Murrhardt donde se documentan materiales de construcción sellados con su figlina,CIL XIII 12485, 90 : Coh(ortis) XXIV vol(untariorum) c(ivium) r(omanorum) inscripciones votivas* CIL XIII 6530: S(oli) I(nvicto) M(ithrae)/ Sex(tus) Iulius/ D(ecimi) f(ilius) Hor(atia) Flo/rus Victori/nus trib(unus) co[h(ortis)]/ XXIIII V(oluntariorum) c(ivium) R(omanorum) tem[p(lo)]/ a solo restitu/to votum pro / se ac suis solvit CIL XIII 6531 = AE 1895, 33: Iuliae Augus/tae matr[i i]ndul/gentis[si]mi / princi[pis] M(arci) / [A]ur(eli) An[to]ni/n[i p]ii [Aug(usti)] ma/tri [sen]atus ma/tri c[as]tror(um) matri / pat[ri]ae coh(ors) XXIIII / Vol(untariorum) Antonini/ana c(ivium) R(omanorum) devo/[ta] n[um]ini eius CIL XIII 6532 = AE 1895, 34: [Imper(atori)] Cae[s(ari)]/ M[ar]co Au[r]/elio [S]ever[o]/ Alexandro / Pio Fe[l]i[ci] Aug(usto)/ coh(ors) X[X]IIII Vol(untariorum)/ Severiana / c(ivium) R(omanorum) devotissi/ma numini / ei{i}us y funerarias.CIL XIII 6533: D(is) M(anibus)/ Asson(ius) Iustus mil(es)/ coh(ortis) XXIIII Vol(untariorum) vix(it)/ an(nos) XL Cintusmus/ S[e]c(undus) her(es) sua vol(untate) f(ecit)
La unidad participó en la construcción de un pequeño fortín en Wurzberg (Alemania),AE 1896, 127: Coh(ortis) XXIIII v(oluntariorum) y envió destacamentos a algunos lugares de Germania Superior.CIL XIII 6346, Saint-Leon, Francia: Minervae / et / Herculi / L(ucius) Antonius / Maternus )(centurio) / coh(ortis) XXIIII v(oluntariorum) c(ivium) R(omanorum)
En la segunda mitad del , fue mandada por los Tribunos Sexto Julio Floro VictorinoCIL XIII 6530, cfr. supra y por el norteafricano Publio Quintio Término. CIL XIII 6449 Benningen am Neckar, Alemania: Campestribus/ sacrum/ P(ublius) Quintius L(uci) fil(ius)/ Quir(ina) Terminus(?)/ domo Sicca/ Veneria/ trib(unus)/ coh(ortis) XXIIII vol(untariorum) c(ivium) R(omanorum). Esta localidad está muy cerca de la base de la cohorte.
También conocemos algunos de sus soldados * CIL XIII 11734, Neuenheim, Alemania: -----]N[----- / -----]ac[-----/ -----]a mi[l(es)/ ------ co]h(ortis) XXIII[I] / [vol(untariorum) c(ivium) R(omanorum) )(centuria) V]etti [ ----- Nesselhauf 115, Mogontiacum: -----]us Iucu/ndus m/il(es) coh(ortis)/ XXIIII vol(untariorum)/ an(norum) L sti(pendiorum)/ XXI[III?----- y veteranos.* CIL XIII 11678a, Schweighouse-sur-Moder, Francia: [In h(onorem)] d(omus) [d(ivinae)/ I(ovi) O(ptimo)] M(aximo)/ [-------]s / Lucius vet(eranus)/ c(o)ho(rtis) XXIIII vol(untariorum)/ c(ivium) R(omanorum) v(ivus) f(ecit) L[ ----- AE 1971, 278, Stettfeld, Alemania: I(ovi) O(ptimo) M(aximo)/ Florentini(us)/ Quintianus/ vet(eranus) coh(ortis) XXIIII/ vol(untariorum) ex corni/cul(ario) pr(a)ef(ecti)/ v(otum) s(olvit) l(ibens) l(aetus) m(erito)
La cohorte bajo los Severos y el La unidad continuaba ocupando su base bajo los imperios de CaracallaCIL XIII 6531 = AE 1895, 33, cfr. supra. y Severo AlejandroCIL XIII 6532 = AE 1895, 34, cfr. supra. y Maximino el Tracio.La inscripción anterior sufrió Damnatio memoriae sobre Severo Alejandro, lo que sólo pudo hacerse por orden de Maximino entre 235 y 238
Su evolución a partir de ese momento nos es desconocida, pero debió ser destruida por los alamanes hacia 260, cuando, aprovechando la debilidad del Imperio tras la desastrosa campaña contra los persas de Valeriano y las múltiples rebeliones contra su hijo y sucesor Galieno, invadieron los Agri Decumates, derrotaron a las debilitadas unidades defensivas del limes y obligaron al ejército romano a abandonar la zona.
Notas
Bibliografía
thumb|350 px|Mapa del limes germano-rético, donde aparece la base de la Cohors XXIIII Voluntariorum civium Romanorum en Murrhardt (Alemania). Cichorius, C., "Cohors XXIIII Voluntariorum", RE. IV, Stuttgart 1900, cols. 354-355. J. Spaul, Cohors2: The evidence for and a short history of the auxiliary infantry units of the Imperial roman Army, BAR International Series, n.º 841, Oxford 2001, pp. 42-43. ISBN 1-84171-046-6
Enlaces externos
Véase también
Cohors IIII Voluntariorum civium Romanorum Cohors XV Voluntariorum civium Romanorum. Cohors XVIII Voluntariorum civium Romanorum Cohors XXVI Voluntariorum civium Romanorum Cohors XXX Voluntariorum Cohors XXXII Voluntariorum civium Romanorum
Voluntariorum