Los pentastómidos (Pentastomida, del griego penta, cinco y stomos, boca) son una subclase de crustáceos muy modificados por el parasitismo. Tanto es así, que durante años se les consideró un filo independiente, relacionado con los onicóforos, pero de afiliación incierta. Se conocen unas 144especies actuales y 8especies extintas.Brusca, R. C. & Brusca, G. J., 2005. Invertebrados, 2ª edición. McGraw-Hill-Interamericana, Madrid (etc.), XXVI+1005 pp. ISBN 0-87893-097-3.

Los pentastómidos son parásitos obligados de las vías respiratorias de reptiles, aves y mamíferos; el cuerpo, que puede alcanzar los 13cm de longitud, tienen forma de gusano; poseen dos pares de apéndice lobulados acabados en uñas quitinosas para agarrarse a su hospedador. La cutícula es muy porosa y carece de quitina. La boca carece de mandíbulas.

Son hematófagos que succionan la sangre de sus hospedadores. Carecen de antenas, aparato circulatorio, respiratorio y excretor. Son dioicos.

Estudios moleculares y cladísticos (esperma, larvas, cutícula) han revelado que los pentastómidos son crustáceos, tal vez derivados de los branquiuros.

Parasitismo en humanos

Los gusanos pentastómidos parasitan ocasionalmente a humanos, causando la infestación conocida como pentastomiasis. Los dos géneros responsables de la mayoría de infestaciones internas en humanos son Linguatula y Amillipher. La pentastomiasis visceral puede ser causada por Linguatula serrata, Armillifer armillatus, Armillifer moniliformis, Armillifer grandis y Porocephalus crotali.

Clasificación Según la taxonomía actualizada del Registro Mundial de Especies Marinas los pentastómidos se clasifican en la clase Ichthyostraca, dentro del subfilo Crustacea. La subclase contiene los siguientes órdenes, superfamilias, familias, géneros y especies:

†Aengapentastomum Waloszek, Repetksi & Maas 2006 †Aengapentastomum andresi Waloszek, Repetksi & Maas 2006 †Boeckelericambria Walossek & Müller 1994 †Boeckelericambria pelturae Walossek & Müller 1994 †Haffnericambria Walossek & Müller 1994 †Haffnericambria trolmeniensis Walossek & Müller 1994 †Heymonsicambria Walossek & Müller 1994 †Heymonsicambria ahlgreni Castellani et al. 2011 †Heymonsicambria gossmannae Walossek & Müller 1994 †Heymonsicambria kinnekullensis Walossek & Müller 1994 †Heymonsicambria repetskii Walossek & Müller 1994 †Heymonsicambria scandica Walossek & Müller 1994 †Heymonsicambria taylori Walossek, Repetski & Müller 1994 Eupentastomida Waloszek, Repetski & Mass 2006 Cephalobaenida Heymons, 1935 Cephalobaenidae Heymons, 1922 Bothropsiella Cavalieri 1967 [species inquirendum] Bothropsiella cornuta Cavalieri 1967 Cephalobaena Heymons, 1922 Cephalobaena tetrapoda Heymons, 1922 †Invavita Siveter et al. 2015 †Invavita piratica Siveter et al. 2015 Reighardiida Almeida & Christoffersen, 1999 Reighardiidae Heymons, 1926 Hispania Martínez et al., 2004 Hispania vulturis Martínez et al., 2004 Reighardia Ward, 1899 Reighardia lomviae Dyck, 1975 Reighardia sternae (Diesing, 1864) Raillietiellida Almeida & Christoffersen, 1999 Raillietiellidae Sambon, 1922 Raillietiella Sambon, 1910 Raillietiella aegypti Ali, Riley & Self, 1982 Raillietiella affinis Bovien, 1927 Raillietiella agcoi Tubangui & Masiluñgan, 1936 Raillietiella ampanihyensis Gretillat, Brygoo & Domergue, 1962 Raillietiella amphiboluri Mahon, 1954 Raillietiella belohaensis McAllister, Riley, Freed & Freed, 1993 Raillietiella bicaudata Heymons & Vitzthum, 1935 Raillietiella boulengeri (Vaney & Sambon, 1910) Raillietiella bufonis Ali, Riley & Self, 1982 Raillietiella cartagenensis Ali, Riley & Self, 1985 Raillietiella chamaeleonis Gretillat & Brygoo, 1959 Raillietiella colubrilineati (Leuckart, 1860) Raillietiella congolensis Fain, 1961 Raillietiella crotali Ali, Riley & Self, 1984 Raillietiella freitasi (Motta & Gomes, 1968) Raillietiella furcocercum (Diesing, 1836) Raillietiella gehyrae Bovien, 1927 Raillietiella gigliolii Hett, 1924 Raillietiella gowrii Rajalu & Rajendran, 1970 Raillietiella hebitihamata Self & Kuntz, 1960 Raillietiella hemidactyli Hett, 1934 Raillietiella indica Gedoelst, 1921 Raillietiella kochi Heymons, 1926 Raillietiella mabuiae Heymons, 1922 Raillietiella maculatus Rao & Hiregaudar, 1962 Raillietiella maculilabris Ali, Riley & Self, 1984 Raillietiella madagascariensis McAllister et al., 1993 Raillietiella mediterranea (Hett, 1915) Raillietiella monarchus Ali, Riley & Self, 1984 Raillietiella morenoi Abreu-Acosta et al., 2006 Raillietiella mottae Almeida, Freire & Lopes, 2008 Raillietiella namibiensis Riley & Heideman 1998 Raillietiella orientalis (Hett, 1915) Raillietiella piscator Nair, 1967 Raillietiella rileyi Krishnasamy et al., 1995 Raillietiella schoutedeni Fain, 1960 Raillietiella scincoides Ali, Riley & Self, 1984 Raillietiella spiralis Hett, 1924 Raillietiella teagueselfi Riley, McAllister & Freed, 1988 Raillietiella tetrapoda (Gretillat, Brygoo & Domergue, 1962) Raillietiella trachea Riley, Oaks & Gilbert, 2003 Raillietiella venteli (Motta, 1965) Yelirella Spratt, 2010 Yelirella petauri (Spratt, 2003) Spratt 2010 Porocephalida Heymons 1935 Linguatuloidea Haldeman 1851 Linguatulidae Haldeman, 1851 Linguatula Frölich, 1789 Linguatula arctica Riley, Haugerud & Nilssen, 1987 Linguatula multiannulata Haffner & Rack in Haffner, Rack & Sachs, 1969 Linguatula recurvata (Diesing, 1850) Linguatula serrata Frölich, 1789 Neolinguatula Haffner & Rack in Haffner, Rack & Sachs, 1969 Neolinguatula nuttalli (Sambon, 1922) Subtriquetridae Fain, 1961 Subtriquetra Sambon, 1922 Subtriquetra megacephalum (Baird, 1853) Subtriquetra rileyi Junker, Boomker & Booyse, 1998 Subtriquetra shipleyi Hett, 1924 Subtriquetra subtriquetra (Diesing, 1836) Porocephaloidea Sambon 1922 Porocephalidae Sambon, 1922 Armillifer Sambon, 1922 Armillifer aborealis Riley & Self, 1981 Armillifer agkistrodontis Self & Kuntz, 1966 Armillifer armillatus (Wyman, 1845) Armillifer australis Heymons, 1935 Armillifer grandis (Hett, 1915) Armillifer mazzai (Sambon, 1922) Armillifer moniliformis (Diesing, 1836) Armillifer yoshidai Kishida, 1928 Cubirea Kishida, 1928 Cubirea annulata (Baird, 1853) Cubirea pomeroyi (Woodland, 1921) Elenia Heymons, 1932 Elenia australis Heymons, 1932 Gigliolella Chabaud & Choquet, 1954 Gigliolella brumpti (Giglioli, 1922) Kiricephalus Sambon, 1922 Kiricephalus clelii Riley & Self, 1980 Kiricephalus coarctatus (Diesing, 1850) Kiricephalus constrictor Riley & Self, 1980 Kiricephalus gabonensis Riley & Self, 1980 Kiricephalus pattoni (Stephens, 1908) Kiricephalus tortus (Shipley, 1898) Parasambonia Stunkard & Gandal, 1968 Parasambonia bridgesi Stunkard & Gandal, 1968 Parasambonia minor Riley & Self, 1982 Porocephalus Humboldt, 1812 Porocephalus basiliscus Riley & Self, 1979 Porocephalus benoiti Fain, 1960 Porocephalus bifurcatus Porocephalus clavatus (Wyman, 1845) Porocephalus crotali Humboldt, 1812 Porocephalus dominicana Riley & Walters, 1980 Porocephalus stilesi Sambon in Vaney & Sambon, 1910 Porocephalus subuliferum (Leuckart, 1860) Porocephalus taiwana Qiu, Ma, Fan & Lu, 2005 Porocephalus tortugensis Riley & Self, 1979 Waddycephalus Sambon, 1922 Waddycephalus calligaster Riley & Self, 1981 Waddycephalus komodoensis Riley & Self, 1981 Waddycephalus longicauda Riley & Self, 1981 Waddycephalus porphyriacus Riley & Self, 1981 Waddycephalus punctulatus Riley & Self, 1981 Waddycephalus radiata Riley & Self, 1981 Waddycephalus scutata Riley & Self, 1981 Waddycephalus superbus Riley & Self, 1981 Waddycephalus teretiusculus (Baird, 1862) Waddycephalus vitiensis Heymons, 1932 Sebekidae Sambon, 1922 Alofia Giglioli in Sambon, 1922 Alofia ginae Giglioli in Sambon, 1922 Alofia indica (von Linstow, 1906) Alofia merki <small>Giglioli 'in Sambon, 1922</small>Alofia nilotici Riley & Huchzermeyer, 1995Alofia parva Riley & Huchzermeyer, 1995Alofia platycephalum (Lohrmann, 1889)Alofia simpsoni Riley, 1994Alofia travassosi (Heymons, 1932)Diesingia Sambon, 1922Diesingia kachugensis (Shipley, 1910)Diesingia megastomum (Diesing, 1836)Selfia Riley, 1994Selfia porosus Riley, 1994Leiperia Sambon, 1922Leiperia australiensis Riley & Huchzermeyer, 1996Leiperia cincinnalis (Sambon in Vaney & Sambon, 1910)Leiperia gracilis (Diesing, 1836)Sambonia Noc & Giglioli, 1922Sambonia clavata (Lohrmann, 1889)Sambonia parapodum Self & Kuntz, 1966Sambonia solomenensis (Self & Kuntz, 1957)Sambonia varani (Self & Kuntz, 1957)Sambonia wardi (Sambon in Vaney & Sambon, 1910)Agema Riley et al., 1997Agema silvaepalustris Riley et al., 1997Pelonia Junker & Boomker, 2002Pelonia africana Junker & Boomker, 2002Sebekia Sambon, 1922Sebekia cesarisi Giglioli in Sambon, 1922Sebekia divestei Giglioli in Sambon, 1922Sebekia johnstoni Riley, Spratt & Winch, 1990Sebekia microhamus Self & Rego, 1985Sebekia minor (Wedl, 1861)Sebekia mississippiensis Overstreet, Self & Vliet, 1985Sebekia multiannulata Riley, Spratt & Winch, 1990Sebekia novaeguineae Riley, Spratt & Winch, 1990Sebekia okavangoensis Riley & Huchzermeyer, 1995Sebekia oxycephalum (Diesing, 1836)Sebekia purdieae Riley, Spratt & Winch, 1990Sebekia trinitatis'' Riley, Spratt & Winch, 1990

Referencias

Enlaces externos

Categoría:Ichthyostraca Categoría:Parásitos